Tweedehands software: wat mag wel en wat niet?

Column door Joost van Eymeren van de Clinic, rechtswinkel voor juridische vragen over internet.


Tweedehands software Dit artikel gaat over gekochte software, niet over SaaS (Software as a Service) of software in abonnementsvorm.

Mag u tweedehands software verhandelen? In tegenstelling tot wat u zou verwachten, mag niet alle software zomaar verhandeld worden. Softwarefabrikanten proberen uw rechten op software vaak in te perken via licenties, zoals bijvoorbeeld bij een speciale studentenversie van Microsoft Office. Of de software mag niet doorverkocht worden.

Een licentie

De auteursrechtrechthebbende (de softwarefabrikant) heeft een uitsluitend recht op zijn werk (de software). Dat wil zeggen dat hij zelf mag bepalen of hij iemand toestemming geeft om zijn werk te gebruiken en zo ja, onder welke voorwaarden. Die toestemming, al dan niet gebonden aan bepaalde voorwaarden, heet een licentie. Zo is het verbod op het verder verhandelen van software een veelvoorkomende voorwaarde.

Deze licentiepraktijken zijn zeker niet onomstreden en doen al jarenlang veel stof opwaaien. Zo zijn er afgelopen jaren al rechtszaken in meerdere landen gevoerd tegen verkopers van tweedehands software (zowel tegen professionele als particuliere partijen). Ook in Nederland is de handel in tweedehands software aanzienlijk: een snelle blik op Marktplaats laat een kleine 6000 advertenties zien.

Uitputting

Een licentie die verdere verhandeling verbiedt is vaak in strijd met een van de grondbeginselen van de vrije markt in de EU: uitputting. Als iets eenmaal rechtmatig in de Europese Economische Ruimte gebracht is door middel van koop, dan kan de rechthebbende zich niet meer tegen verdere verhandeling verzetten (enkele uitzonderingen daar gelaten). De mogelijkheid om een beroep te doen op rechten als auteursrecht is dan 'uitgeput'. Als bijvoorbeeld een boek van Arnon Grunberg in een winkel is verkocht, kan Grunberg zich niet op grond van zijn auteursrecht tegen verdere verhandeling van dat boek verzetten.

Software

Of bij software sprake was van koop was echter onzeker. Het aanschaffen van een Microsoft Office licentie is namelijk wat anders dan het kopen van een boek. Op software is meestal een licentie van toepassing, zodat de gebruiker alleen een (tijdelijk) gebruiksrecht krijgt. Vorige maand heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie (het hoogste gerecht van de EU) geoordeeld dat bij software - zowel in het geval van een fysieke drager als een gedownloade versie - sprake is van koop, mits er aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De verkrijging van de software moet lijken op koop: het gebruiksrecht moet in duur onbeperkt zijn en er moet voor betaald zijn. En in het geval van gedownloade software moet de oorspronkelijke versie vernietigd worden. Als de verkrijging als koop gekwalificeerd kan worden mag op basis van het uitputtingsbeginsel de software tweedehands worden verhandeld.

'this user's license is non-transferable'

Deze zin komt vaak voor in softwarelicenties. Echter strookt deze bepaling niet met de uitputtingsregel en heeft daardoor, mits de rechten 'uitgeput' zijn, geen enkele geldigheid.

Welke beperkingen mogen wel

Beperkingen zoals een versie van Microsoft Office die alleen voor studenten bedoeld is mogen wel. Ook hebben softwarefabrikanten het recht om andere beperkingen in te stellen zoals wachtwoorden, zodat alleen diegene die de licentie heeft de software kan gebruiken.

Wat betekent dit voor u?

Als consument hoeft u zich geen zorgen te maken als u gebruikte software die is gekocht tweedehands wilt kopen of verkopen, mits u - of de verkoper - de rechtmatige verkrijger bent.

Menu Zoeken