Het Nederlandse portretrecht

Column door Manisha Sabajo van de Clinic, rechtswinkel voor juridische vragen over internet.

Het Nederlandse portretrecht

Het zal je maar overkomen: je zit rustig voor de televisie en opeens zie je jezelf in een reclame van een bedrijf waarmee je niet geassocieerd wil worden. Of je loopt in de supermarkt langs de tijdschriften en daar sta je opeens op de voorpagina. Kunt u hier iets tegen doen? Dat kan als u een beroep kunt doen op het zogenoemde portretrecht.

Wat is een portret?

Allereerst moet worden vastgesteld of er sprake is van een portret. Wat dat is, staat niet met zoveel woorden in de wet. In ieder geval valt een afbeelding waarop het gelaat te zien is, onder een portret. Maar ook wanneer slechts een deel van het gelaat zichtbaar is, kan er sprake zijn van een portret. Daarnaast heeft de Hoge Raad besloten dat je ook iemand kan herkennen aan de karakteristieke lichaamshouding en de context of de omgeving waarin iemand wordt afgebeeld. Wel moet het gaan om een afbeelding; een beschrijving in woorden is geen portret.

Het Portretrecht

Op grond van de Auteurswet bestaan er twee soorten portretten: portretten die zijn gemaakt in opdracht van de geportretteerde en portretten die niet in opdracht gemaakt zijn. Wanneer een portret in opdracht is gemaakt, heeft de geportretteerde de bevoegdheid om het portret te kopiëren. De maker mag het portret alleen publiceren met toestemming van de geportretteerde. Voor niet in opdracht gemaakte portretten, geldt dat een publicatie niet is geoorloofd, voor zover er sprake is van een redelijk belang van de geportretteerde.

Redelijk belang

Wanneer is er sprake van een redelijk belang? Dit kan op grond van twee rechtsgronden: prestatiebescherming of een zedelijk belang. Er is sprake van prestatiebescherming als de geportretteerde een zogenaamde verzilverbare populariteit heeft. Hiervan is sprake als de geportretteerde geld had kunnen vragen voor de exploitatie van zijn foto. Denk daarbij aan professionele modellen en BN-ers. De rechtsgrond van een zedelijk belang heeft te maken met het recht op bescherming van je privéleven. Een inbreuk op dit recht kan het geval zijn wanneer de foto's gemaakt zijn in een zeer intieme situatie, of als er sprake is van gevaarzetting, of indien er in de foto bloot te zien is of de context van de publicatie minachtend is. Een ander zedelijk belang is ongewenste associatie met een product, bijvoorbeeld doordat je portret wordt gebruikt in een reclame. Wanneer u al toestemming hebt gegeven voor de publicatie, kan er later geen redelijk belang meer worden ingeroepen hiertegen.

Belangenafweging

Een beroep op het portretrecht door de geportretteerde, betekent een beperking van de uitingsvrijheid van degene die het portret wil publiceren. Daarom moet er een belangenafweging worden gemaakt tussen enerzijds uw belang bij het inroepen van uw portretrecht en anderzijds het belang van de ander om het portret te publiceren. Factoren die hierbij een rol spelen zijn onder andere: de aard en duur van de inbreuk, karakter van de foto, de bekendheid van de geportretteerde, de context en het maatschappelijk belang van de publicatie.

Conclusie

Op basis van bovenstaande is de conclusie: ja, u kunt wat aan uw foto op de voorpagina doen. In de situatie dat het portret niet in opdracht is gemaakt van de geportretteerde moet er wel sprake zijn van een redelijk belang dat zwaarder weegt dan de uitingsvrijheid van het tijdschrift.

Cookies op XS4ALL

Op deze site wordt gebruik gemaakt van cookies voor webstatistieken en advertentiecampagnes. Sommige informatie kan gedeeld worden met advertentienetwerken. Onder het kopje Meer informatie leest u welke cookies geplaatst worden en waarom. Gaat u akkoord met onze cookies?

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine tekstbestanden die op verzoek van een website door uw browser op uw computer opgeslagen worden. Uw browser zal hierna bij elk bezoek aan deze website de inhoud van het cookie terug sturen. Op deze manier kan een website gegevens opslaan die bij uw browser en uw bezoek horen.

Zo'n cookie bevat bijvoorbeeld de inhoud van uw winkelwagentje in een webshop, of een stukje data wat aangeeft dat u ingelogd bent, bijvoorbeeld op XS4ALL Webmail.

Cookies kunnen ook dienen om uw browser en uw bezoek uniek te herkennen, om bijvoorbeeld te analyseren hoe bezoekers zich over een site bewegen, om de effectiviteit van online reclamecampagnes te meten of om aan de hand van surfgedrag bepaalde advertenties te tonen.

XS4ALL werkt met drie soorten cookies:

Een betere website:
Usabilla: Hiermee kunt u ons een reactie sturen over de inhoud van onze website.

Advertenties:
DoubleClick: Hiermee meten wij wat het resultaat is van onze advertenties.
Google: Als bezoekers van onze website in Google zoeken, kunnen wij hen in Google een aparte advertentie tonen.

Statistieken en gebruikerservaring:
Wij meten met Adobe Analytics en Piwik hoeveel bezoekers er op de website komen en welke pagina’s zij bekijken. Met Optimizely meten wij welke versie van content de beste gebruikerservaring oplevert.
Er zijn met Adobe, Piwik en Optimizely strenge afspraken gemaakt, waardoor de impact op de privacy minimaal is. Wel vinden wij het belangrijk u te informeren over de activiteiten die wij op dit vlak doen.

Geeft u XS4ALL toestemming voor het plaatsen van cookies?

Nee
XS4ALL mag alleen noodzakelijke cookies verzamelen om de website te laten werken of die gebruikt worden om informatie te krijgen over de kwaliteit of effectiviteit van de website.
Ik geef geen toestemming
Ja
XS4ALL mag cookies plaatsen om de gebruikerservaring van de website te optimaliseren en relevantere (XS4ALL) advertenties te tonen.