Creative Commons: wat is het en wat kunt u ermee?

Column door Wilko Miletic van de Clinic, rechtswinkel voor juridische vragen over internet.

Het Nederlandse portretrecht

Haalt u afbeeldingen van internet voor uw website, presentatie of brochure, dan is dat niet zonder risico. In veel gevallen is een afbeelding auteursrechtelijk beschermd. In de praktijk betekent dit dat u zo'n afbeelding niet mag gebruiken, tenzij u toestemming hebt van de auteursrechthebbende (meestal de fotograaf). Vaak moet u daarvoor een vergoeding betalen.

Wie zo'n afbeelding zonder toestemming gebruikt, loopt het risico inbreuk te maken op het auteursrecht. De auteursrechthebbende kan dan eisen dat u de foto niet meer gebruikt en dat u alsnog betaalt voor het gebruik ervan, in sommige gevallen inclusief een verhoging.

Hobby

Maar wat nu als u een hobby-blog bijhoudt? Het is dan niet te verantwoorden om soms honderden euro's aan licenties te moeten betalen voor wat foto's. Zelf foto's schieten is een goede optie, maar u kunt ook een afbeelding zoeken die is uitgebracht onder een Creative Commons-licentie. Dit houdt in dat de auteursrechthebbende van de betreffende foto ervoor heeft gekozen afstand te doen van enkele van zijn rechten. Hierdoor wordt het mogelijk dat u een foto gebruikt zonder dat u daarvoor een vergoeding hoeft te betalen.

Voorwaarden

Foto's, die zijn uitgebracht onder een Creative Commons-licentie, zijn dus in beginsel vrij te gebruiken. Let wel, een Creative Commons-licentie is geen vrijbrief om alles te mogen doen met de foto's. Er kunnen voorwaarden aan het gebruik verbonden zijn. De kracht van Creative Commons is dat deze voorwaarden zeer begrijpelijk zijn. Er zijn vier mogelijke voorwaarden aan een Creative Commons-licentie:

  • Naamsvermelding
    De naam van de maker moet worden vermeld. Bij een foto op uw website moet u dus de naam van de fotograaf vermelden. Dit is bij alle Creative Commons-licenties het geval.
  • Niet-commercieel
    Gebruik voor commerciële doeleinden is niet toegestaan. Hierbij moet u kijken naar het primaire doel van uw website. Let op, ook goede doelen kunnen worden aangemerkt als commercieel! Zie voor meer informatie de links onderaan dit artikel.
  • Geen Afgeleide Werken
    U mag geen "afgeleide werken" maken, bijvoorbeeld door de foto substantieel te bewerken in Photoshop. Verkleinen mag natuurlijk wel, maar door de kleuren te veranderen of een uitsnede te maken kan het karakter van de foto worden aangetast.
  • GelijkDelen
    De GelijkDelen-optie kan alleen gelden als er wél afgeleide werken gemaakt mogen worden. Zo'n afgeleid werk moet dan verspreid worden onder dezelfde licentie als het oorspronkelijke werk.
Let goed op aan welke voorwaarden het gebruik is verbonden. Wie zich hier niet aan houdt, pleegt alsnog auteursrechtinbreuk, met alle mogelijke gevolgen van dien. De pictogrammen geven aan welke voorwaarden van toepassing zijn. Een uitgebreidere uitleg over de voorwaarden vindt u op de website van Creative Commons.

Hoe vindt u zulke foto's?

De bekende foto-website Flickr bevat op het moment van schrijven ruim 240 miljoen foto's met een Creative Commons-licentie. U kunt deze vinden via de geavanceerde zoekopties. Ook Google Images biedt een Creative Commons-optie, deze is het gemakkelijkst te benaderen via de zoekfunctie van Creative Commons. Via deze wegen kunt u gemakkelijk aan afbeeldingen komen, die u mag gebruiken voor uw website, presentatie of brochure, mits u zich aan de gestelde voorwaarden houdt.

Meer informatie

Uitgebreid artikel over het gebruik van Creative Commons-werken (Engels)
Korte samenvatting over commercieel en niet-commercieel gebruik (Engels)
Meer informatie over wat commercieel en niet-commercieel gebruik (Engels)
Zeer uitgebreide beschouwing over wat valt onder commercieel en niet-commercieel gebruik (Engels)