Blind vertrouwen

Column door Bob Overbeeke


Blind vertrouwen.Is de aanleiding van de financiële crisis achter de rug? Niemand kan het ons vertellen: de banken niet, de overheid niet en de waakhonden niet. Eigenlijk was hun enige boodschap voor de crisis en tijdens de crisis en nu nog steeds: "wij zijn de experts, u kunt op ons vertrouwen." Inmiddels weten we beter. Banken handelden in financiële pakketten waarvan niemand de waarde kon inschatten. Alleen de financiële analisten van de banken kenden de oorsprong van de complexe financiële producten, bijvoorbeeld gebundelde risicovolle hypotheken, en maakten risicoanalyses die achteraf totaal niet realistisch bleken.

Nadat de banken met publiek geld werden gered, probeert de overheid met strengere regels via reguleringsinstanties de banken weer op de rails te krijgen om problemen in de toekomst te voorkomen. En de boodschap van alle betrokken partijen blijft: "vertrouwt u ons nu maar, wij zijn tenslotte de experts." Maar dergelijk vertrouwen is gebaseerd op veronderstelde betrouwbaarheid en sentimenten, en die vormen een wankele basis.

Want wie vertrouwt een bedrijf of organisatie dat nooit een kijkje in de keuken geeft? Zoals de banken die geen inzicht geven in de opbouw van hun producten en De Nederlandsche Bank die strikte geheimhouding betracht over haar monitoring en evaluatie van de banken. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. En nu het te paard is vertrokken, zijn er misschien andere methoden nodig dan de traditionele regulering om het vertrouwen te laten terugkeren. En het vertrouwen te bouwen op feiten en inzichten in plaats van twijfels en vermoedens. Don Tapscott, schrijver van het boek Macrowikinomics wil het publiek niet langer zien als een passieve speler die haar vertrouwen baseert op geruchten rondom gesloten instanties. Hij wil de burgers en externe experts een rol geven in de regulering van de financiële sector. Participatieve regulering noemt hij het; de burger als waakhond. Er zijn zeker risico's aan verbonden, maar doorgaan op deze weg waarbij banken opnieuw kunnen omvallen is ook risicovol.

Sinds de opkomst van internet zijn in elke branche bedrijven via internet gaan samenwerken met klanten. De overheid volgt in een razendsnel tempo door het openstellen van haar computerbestanden zodat burgers samen met de overheid nieuwe diensten kunnen ontwikkelen. Open data wordt dat genoemd. En nu lijkt ook de financiële sector aan de beurt om opener te worden over haar ondoorzichtige financiële modellen. De Open Models Company (OMC) maakt dat mogelijk: een platform waar alle financiële experts welkom zijn om samen de waarde en de risico's van bankproducten te bepalen. Op dit platform lijkt alles haaks te staan op het blinde vertrouwen dat banken van ons vragen: centraal staan openheid, dialoog, toegankelijkheid en informatie delen. Een soort Wikipedia voor de financiële sector.

Voorwaarde voor een goede aansluiting op dergelijke platforms is natuurlijk wel dat de banken meer inzicht gaan geven in hun producten. Zoals een wetenschapper niet alleen zijn conclusies publiceert maar ook de onderliggende onderzoeksgegevens en onderzoeksmethoden, zullen de banken alleen duurzaam vertrouwen winnen door hun databases te openen voor derden. Welke bank start als eerste? Of komt het initiatief van een branchevreemde partij? Wie zal het zeggen.
 
www.macrowikinomics.com
www.open-models.com