Een werkstuk van Marjolein van der Putten

Voorwoord

Inleiding

Algemeen

Piramide van Giza

De hangende tuinen van Babylon

Het beeld van Zeus in Olympia

De colossus van Rhodos

De tempel van Artemis

Het mausoleum van Halicarnassus

De Pharos van Alexandrië

De nog bestaande Wereldwonderen

De wereldwonderen van de moderne tijd

De natuurwonderen

Conclusie

Bronvermelding

Ik heb voor dit onderwerp gekozen, omdat ik veel gelezen en gehoord heb over de piramides. Mijn ouders zijn namelijk in Egypte geweest en hebben daar de piramides gezien en mijn zus heeft een werkstuk over de piramides geschreven.

Mijn vader vertelde dat er vroeger nog meer bijzondere bouwwerken waren geweest en daar wilde ik wel wat meer van weten. Bijna iedereen heeft wel eens van de zeven wereldwonderen van de oudheid gehoord, maar welke het precies zijn weet lang niet iedereen.

Het zijn allemaal bouwwerken, die lang geleden gebouwd zijn. Men kan haast niet geloven dat zulke grote, bijzondere en mooie gebouwen gebouwd konden worden door mensen.

Als je er nu over nadenkt, kan je het ook niet geloven.

Hoe was het mogelijk dat mensen zo lang geleden zulke bouwwerken konden bouwen.

Het zou nu al haast onmogelijk zijn met al onze kennis en hulpmiddelen van tegenwoordig.

In een van de boeken kwam ik dit stuk tegen:

De in dit werkstuk besproken bouwwerken waren allemaal bouwwerken die zo bijzonder waren en zijn, dat men haast niet kon geloven dat ze door mensenhanden zijn gebouwd. Op de Piramide van Giza na , zijn deze bouwwerken uit de oudheid nu bijna helemaal verloren gegaan en geld voor restauratie is er eigenlijk niet en dat is best jammer, want daardoor gaat er een stuk van het verleden definitief verloren.

De wereldwonderen van de huidige tijd zijn er natuurlijk nog wel.

Ik ga uitgebreid vertellen over de zeven wereldwonderen van de oudheid.

Ook besteed ik nog aandacht aan de nog bestaande wereldwonderen, de wereldwonderen van de moderne tijd en de natuurwonderen.

Bijna iedereen heeft wel eens gehoord van de zeven wereldwonderen. Maar bijna niemand weet welke de zeven wereldwonderen eigenlijk zijn. Dat heeft een aantal oorzaken:

Er bestaat een lijst van zeven klassieke wereldwonderen, maar daarvan bestaan er

ondertussen zes niet meer.

Er bestaat ook een lijst van zeven nog-bestaande wereldwonderen, die dus vandaag de dag nog te zien zijn. De heren geleerden zijn het er echter niet over eens welke zeven bouwwerken precies op die lijst horen en welke niet en dat heeft te maken met de vraag of men het over de oude of over de nieuwe wereldwonderen heeft.

Er bestaat ook lijsten van de moderne wereldwonderen, ook dat zijn er best veel.

Er bestaan ook lijsten van de natuurwonderen.

De allereerste lijst van de 7 wereldwonderen is ongeveer in de tweede eeuw samengesteld.

Tientallen jaren later schreven ook de Griekse geschiedschrijvers over deze wereldwonderen.

De oudst bekende lijst van de 7 wereldwonderen kennen we van Antipatros (ongeveer 2^e eeuw v.C.). Deze lijst was eigenlijk ook een soort reisgids door de oudheid.

De laatste lijst is gemaakt in de Middeleeuwen, door de Nederlandse kunstenaar Maarten van Heemskerck (1498-1574). Hij heeft er ook nog afbeeldingen bij gemaakt.

Alle oude 7 wereldwonderen, dus degene die op de eerste lijst staan, lagen binnen het rijk van Alexander de Grote in landen rond de Middellandse Zee. Dat was het centrum van de klassieke beschaving. Vijf van de 7 wonderen werden gemaakt door Griekse kunstenaars en architecten.

Doordat men toen nog niet zoveel reisde als vandaag, wisten de geschiedkundigen in de klassieke oudheid bijvoorbeeld niks af van het bestaan van de Chinese muur. Antipatros heeft dan ook alleen de toen aan hem bekende gebouwen op zijn lijstje gezet. De 7 door hem beschreven wereldwonderen onderscheidden zich van andere oude bouwwerken door hun pracht en praal en de gedachte dat ze onmogelijk door mensenhanden (zeker uit die tijd) konden zijn gemaakt.

Deze bouwwerken waren toen de grootste belangrijkste constructies op aarde. Het zijn belangrijke bouwwerken zowel qua architectuur, kunst als techniek. Bovendien hebben ze vaak een sterk symbolische betekenis, meestal religieus of ze symboliseren de verbondenheid van de mensen.

Verder heeft het getal 7 zelf ook een grote invloed gehad, het getal 7 is nl. een heel belangrijk getal in de oudheid dat op heel veel manieren terugkomt. In de Babylonische en Egyptische filosofie bijvoorbeeld nam men het getal 7 aan als centraal getal door de redenering dat het een som is van 3 en 4, 3: vader, moeder en kind, 4: de 4 windrichtingen.

Ook voor Pythagoras was het getal 7 een bijzonder getal, nl. in de wiskunde zijn driehoeken en vierhoeken de belangrijkste meetkundige figuren.

Denk verder ook maar aan de 7 dagen waarin de aarde met alles er op en er aan is geschapen.

De Grieken en Romeinen vereerden 7 wijzen, Rome is gebouwd op 7 heuvels, de 7 doodzonden van de katholieke kerk, de 7 sacramenten, de 7^e hemel (ook bij ons in Nederland een veel gebruikte uitdrukking).

In het Oosten kent men 7 graden van (geestelijke) verlichting, het boek met de 7 zegels, de 7 plagen enz. enz.

Het was dus niet verwonderlijk dat men uiteindelijk in de oudheid kwam tot een lijst van 7 wereldwonderen. De 7 wereldwonderen zijn dan ook één van de oudste 7-heden.

De 7 wereldwonderen van de oudheid zijn:

*de grote piramide van Giza,

*de hangende tuinen van Babylon,

*het beeld van Zeus in Olympia,

*de colossus van Rhodos,

*de tempel van Artemis,

*het mausoleum van Halicarnassus,

*de pharos van Alexandrië.

Deze piramide is waarschijnlijk gemaakt door Cheops omstreeks 2600 v. Chr. , Cheops was ongeveer 4500 jaar geleden farao van Egypte. Deze piramide is het enige van de 7 wereldwonderen dat echt de tand des tijds heeft doorstaan. Daarnaast is het het grootste gebouw dat ooit gebouwd is en tot de 19^e eeuw was het zeker ook het hoogste.

De piramide is gelegen bij Giza, een dodenstad (begraafplaats) van het oude Memfis. Vandaag de dag maakt het deel uit van Cairo, de hoofdstad van Egypte.

De piramide torent hoog uit boven de woestijn en staat vlak bij de oever van de rivier de Nijl.

Farao Cheops (4^e dynastie) heeft het laten bouwen rond 2600 v. Chr. om als graf voor zichzelf te dienen.

Archeologen hebben juwelen, voedsel, muziekinstrumenten en jachtgerei gevonden in de piramide.

Men veronderstelt dat het ongeveer 23 jaar heeft geduurd om deze piramide te bouwen en dat er door ongeveer 25000 man aan gewerkt is. Er zijn meer dan 2 miljoen stenen gebruikt.

Het is niet precies bekend hoe deze stenen op hun plaats zijn gelegd. Wel bestaan hierover verschillende theorieën.

Tot op heden echter, is de meest waarschijnlijke theorie dat deze piramide, net zoals de andere piramides, is gebouwd door de mensen (voornamelijk slaven) die leefden aan de westelijke oever van de Nijl, als begraafplaats voor hun koningen.

Landschapstuinen op terrassen gebouwd binnen de muren van het koninklijk paleis van Babylon(Irak) tussen de 8^e en 6^e eeuw v. Chr. Er groeiden exotische planten en bloemen, die vanaf de terrassen naar beneden hingen.

Het was een technisch hoogstandje met verborgen kanalen, die het water vanuit de rivier de Euphraat aanvoerde.

Nebukadnezar, de heerser van Babylonie zou deze hangende tuinen aan hebben laten leggen voor zijn vrouw. Zijn vrouw had namelijk heimwee naar de bergen, waar zij was opgegroeid.

Ze zouden gelegen moeten hebben aan de oostelijke oever van de Euphraat, ca. 50 kilometer ten zuiden van Bagdad. Pas in de twintigste eeuw werden enkele geheimen onthuld.

Maar men worstelt nog steeds met bewijzen over de precieze locatie van de tuinen. Recente archeologische onderzoeken in Bagdad hebben de fundamenten van het paleis blootgelegd en andere opgravingen hebben (naar wordt verondersteld) de terrasachtige tuinen met irrigatiesystemen ontdekt. Met behulp van geld van de Verenigde Naties heeft men met succes getracht de tuinen te reconstrueren. Of dit op de juiste locatie is, wordt betwijfeld. In de oorlog die dit jaar met Irak gevoerd is waren een boel mensen bang dat per ongeluk door een bom of expres door Sadam Hoessein de tuinen zouden worden vernietigd en dat vervolgens de bevolking zich daardoor tegen de Amerikanen en Britten zou keren.

Er bestaat een mogelijkheid dat deze tuinen helemaal nooit hebben bestaan, maar door fantasierijke en waarschijnlijk vooraanstaande historici/geleerden aanvankelijk vermeld werden en dat dit vervolgens door Griekse historici en/of dichters/schrijvers als waarheid werd aangenomen.

Het beeld van Zeus in Olympia

Dit betreft een 12 meter hoog beeld in een tempel van deze god en was volgens de verhalen belegd met goud en ivoor. Deze tempel en daarmee ook dit beeld is in 426 door brand verwoest. Later zijn er nog replica’s van het beeld gemaakt.

Het beeld was geplaatst in de grote tempel van Zeus in Olympia, 150 kilometer ten Westen van Athene.

Olympia is de stad waar de eerste Olympische Spelen werden gehouden en waar men bij de Spelen van 2004 een aantal atletiek wedstrijden gaat organiseren.

Zeus was de oppergod van de Grieken. De Grieken bouwden dan ook dit gigantisch grote standbeeld van Zeus om te laten zien dat ze hem vereerden.

Het beeld was ongeveer 12 meter hoog en laat Zeus zittend op zijn troon zien. Het beeld was zo groot dat het nauwelijks in de tempel paste.

Vandaag de dag is er niets meer van het beeld over dan wat rotsblokken, de fundering en gevallen pilaren.

Dit is een 32 meter hoog bronzen beeld van de zonnegod Helios en stond in de haven van Rhodos. Het werd gebouwd ter ere van de herdenking van de grote overwinning van Rhodos (305 – 304 v.C.). In 226 v.C. werd het vernietigd door een aardbeving, waarna het 900 jaar lang in brokstukken is blijven liggen. Rhodos is een Grieks eiland en was een belangrijk handelscentrum, er was handel in graan en ook in slaven. Er kwamen dan ook veel kooplieden met hun schepen.

Sommige geleerden denken dat het beeld wijdbeens stond , zodat de schepen er onder door moesten varen, maar dat is niet zeker.

Het heette colossus omdat het zo kolossaal was en erg opviel door het glimmende brons.

Van de dag van gereedkomen tot de vernietiging zijn er niet meer dan 56 jaar verstreken, maar toch verdient het werkelijk een plaats in de lijst van 7 wereldwonderen. Het was namelijk niet alleen een reusachtig beeld, maar vooral ook een symbool van eenheid voor het volk dat woonde op het prachtige eiland Rhodos.

Dit was een enorm grote tempel en is gebouwd door Kroisos in 550 v.Chr. ter ere van Artemis(de godin van de jacht, de natuur en de geboorte). De tempel was versierd met prachtige bronzen beelden die gemaakt waren door de allerbeste kunstenaars van die tijd. De tempel stond in Efese in Turkije en had een afmeting van 110 x 55 meter, hetgeen bijna net zo groot is als een voetbalveld. Door invallende vijandige troepen in 262 v. Chr. vernietigd. Sommige restanten van de tempel bevinden zich nog steeds in het "Britisch museum" te Londen.

De tempel was geheel uit marmer gemaakt.

Waarschijnlijk stond er in de tempel ook een beeld van Artemis.

Bij recente graafwerkzaamheden hebben archeologen de fundering van de tempel, alsmede de weg naar deze moerassige plek blootgelegd. Men heeft nog geprobeerd de tempel te herbouwen maar verder dan een paar zuilen is men (voorlopig ?) vanwege een gebrek aan geld niet gekomen.

Onlangs zijn er bij opgravingen een paar kleinere beelden van Artemis en sieraden gevonden.

Ondanks het feit dat het één van de vele tempels was, was deze zó groot dat hij met recht een plaats heeft verdiend tussen de 7 wereldwonderen. Het was volgens zeggen het prachtigste gebouw dat ooit op de aarde heeft gestaan en wordt ook wel de grote marmeren tempel genoemd.

Het mausoleum is de graftombe van Mausollos, de heerser van Caria, een rijk wat hoorde bij het voormalige Perzische Rijk. Halicarnassus was gelegen in de omgeving van de stad die nu Bodrum heet en gelegen is aan de Egeïsche zee, in zuidwest Turkije.

De omtrek bedroeg ongeveer 125 meter. Op de top was een piramideachtige constructie gemaakt dat een vierpaards strijdwagen van marmer bevatte. Toen Mausollos stierf was het nog niet klaar, zijn zuster en vrouw Artemisia heeft het afgebouwd.

Bovenop het mausoleum stond op 43 meter hoogte ook nog een enorm groot standbeeld van Mausollos en Artemisia. In de Middeleeuwen is het verwoest door een aardbeving.

Niet zozeer de grootte, maar vooral de schoonheid van het mausoleum heeft jarenlang heel veel bezoekers getrokken en gefascineerd.

De schoonheid van het mausoleum ligt niet alleen in het gebouw zelf maar meer in de decoraties en beelden die de verschillende niveaus van het podium en het dak verfraaiden.

De beelden waren allemaal van brons of marmer gemaakt en waren zeer fraai.

Sommige van de beelden zijn gered en zijn te bezichtigen in het "British museum" te Londen. Op de plaats van het mausoleum zelf vind je nu alleen nog maar de funderingen

van de naam Mausollos is het woord mausoleum afgeleid, wat wij nu ook nog gebruiken voor graftombe.

Dit was een gigantische vuurtoren op de oostkust van het eiland Pharos. De toren was 110 tot 140 meter hoog. In de eerste helft van de 14^e eeuw werd de toren verwoest door een aardbeving. Hij was gelegen op het (vroegere) eiland Pharos, dat nu een deel is van de stad Alexandrië in Egypte.

Uit oude geschriften blijkt dat er ruim 20 jaar aan is gewerkt. De toren was toen hij klaar was hoger dan de hoogste kerktoren in Nederland.

‘s Nachts brandde er een echt vuur in de vuurtoren, dat met een grote spiegel naar zee gekaatst werd. Dat moet uiteraard veel hout gekost hebben en ik denk dan ook dat de mensen spierpijn kregen van het vele trappen lopen.

Voor zeelieden betekende het een veilige terugkomst, voor architecten betekende het het hoogste bouwwerk op aarde en voor wetenschappers was het de spiegel die hen het meest fascineerde; de weerkaatsing van deze spiegel was meer dan 50 kilometer uit de kust nog steeds te zien.

Het hart van de vuurtoren werd gebruikt als een gang om de brandstof voor de vuurtoren naar boven te hijsen. Een beeld van Poseidon bekroonde de top van het gebouw.

Van de zes wereldwonderen die verdwenen zijn, was de vuurtoren de laatste. Omdat er toen veel meer mensen konden schrijven, is er een exacte beschrijving van de toren en zijn er nauwkeurige gegevens over zijn vorm en precieze locatie.
Nog niet zo lang geleden, in 1995, heeft een team van Fransen en Egyptenaren onder leiding van de archeoloog Jean-Yves Empereur voor de kust van Alexandrië de resten teruggevonden van deze vuurtoren. Bij een grote ‘onder-wateropgraving’ werden Egyptische beelden die bij de Pharos hebben gestaan uit zee gehaald. De stenen van de vuurtoren zelf die op de zeebodem liggen, werden in kaart gebracht.

Alhoewel de vuurtoren van Alexandrië nu niet meer bestaat heeft hij grote invloed gehad op de huidige vuurtorens langs de kust en in de omgeving van de Middellandse Zee tot aan Spanje aan toe. Ook op taalkundig gebied heeft "de Pharos" zijn weerslag gekregen. In de Franse, Italiaanse en Spaanse woordenboeken staat als naam voor een vuurtoren een duidelijke verbastering van pharos, te weten phare en faro.

De lijst van nog-bestaande wereldwonderen

Zoals gezegd zijn de geleerden het niet eens over wat de 7 wereldwonderen zijn, maar ook niet welke zaken er op de lijst van zeven nog-bestaande wereldwonderen zouden moeten voorkomen. Er zijn meerdere lijstjes gepubliceerd met ingewikkelde argumenten waarom de ene er wel op moest en de andere niet. Als je kijkt naar welke bouwwerken het vaakst op die lijstjes voorkomen, dan kan je toch wel een soort algemene lijst van zeven nog-bestaande wereldwonderen opstellen.

Dat zijn dan:

1) - De piramiden van Gizeh

2)- De Angkor Wat tempel in Cambodja

3) - De Borubudur tempel in Indonesië

4) - Het Colloseum in Rome

5) - De Chinese muur

6)- De Moai standbeelden op Paaseiland, dat ligt in de Stille Oceaan

7) - De Taj Mahal in India

Daarnaast worden ook nog genoemd:

- De sfinx in Egypte.

- De Aztekentempel in Mexico.

- De scheve toren van Pisa.

- De Inca-stad Machu Picchu in Peru.

- De berg "Mont St. Michel in Frankrijk.

- Het Pantheon in Athene.

- Petra in Jordanië.

- De Toren van Babel in Irak.

- De Akropolis in Griekenland.

Zo kan ik nog wel even doorgaan, want er zijn op internet en in boeken veel verschillende lijstjes te vinden.

Ook hier is het niet makkelijk om tot een lijstje van 7 te komen, want er zijn veel verschillende lijstjes te vinden.

Ik ga toch een poging wagen om een aantal bijzondere bouwwerken te noemen:

Empire State Building in New York.

Itaipu Dam in Brazilië.

CNN toren in Toronto.

Het Panamakanaal.

De Kanaaltunnel.

Golden Gate Bridge in San Francisco.

De Deltawerken in Zeeland.

Deze lijst is een persoonlijke selectie vanuit de veel genoemde moderne wereldwonderen, maar ik vind dat de Nederlandse deltawerken er zeker ook op horen en tot 11 september 2001 zou je dat ook kunnen zeggen voor de "Twin Towers" in New York.

Het is overigens mogelijk om op Internet mee te stemmen wat de zeven nieuwe wereldwonderen moeten zijn via www.traveljunkies.nl

# Niagara Falls in Canada.

# Mount Kilimanjaro in Tanzania.

# Victoria watervallen in Zimbabwe.

# De tafelberg in Zuid-Afrika.

# De Grand Canyon in Amerika.

# De Great Barrier Reef in Australië.

# De Himalaya in Tibet.

Ook van de natuurwonderen zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen.

De piramide van Gizeh staat eigenlijk op het lijstje van alle mensen en dat is logisch, omdat het ook vandaag een lastige klus zou zijn om met zoveel precisie een zo groot gebouw te realiseren. Dit is volgens mij dan ook het enige echte wereldwonder.

Maar ook alle andere bouwwerken zijn zeer bijzonder, vanwege hun omvang, hun ouderdom, de spirituele of culturele waarde. Dat betekent dat ze belangrijk zijn in de geschiedenis van het land en belangrijk zijn voor het volk.

Het leuke is dat de lijst van de moderne wereldwonderen steeds zal wijzigen

Het leuke aan de moderne lijst van wereldwonderen is, dat je ze in principe allemaal kan gaan bekijken. Als je genoeg tijd en geld hebt natuurlijk.

Ik hoop in ieder geval nog wel eens naar de Piramides te gaan in Egypte en naar Mount Kilimanjaro in Tanzania.

Het was leuk, maar wel erg moeilijk om dit werkstuk te maken.

De boeken waren ingewikkeld, maar gelukkig hebben Papa en Mama geholpen bij het lezen van die boeken.

Op internet was er wel veel te vinden , maar ook dat was ook wel moeilijk om te lezen.

Daarom houd ik mijn spreekbeurt over een ander onderwerp, want al die moeilijke namen van de wereldwonderen kan ik niet onthouden.

- John en Elizabeth Romer, De zeven wereldwonderen, [Utrecht] Teleac/ Balans1995
- Peter A. Clayton & Martin J. Price (red.), De zeven wereldwonderen van de oudheid,

Amsterdam: Arch Publishing/ Babel Boeken [1999]

- National Geographic, januari 2003

- National Geographic, juni 2001

- National Geographic, juni 2003

- www.wereldwonderen.pagina.nl

- www.memberschello.nl

- www.iselinge.nl\schoolplein

- www.webkwestie.nl\wereldwonderen

- www.traveljunkies.nl\wereldwonderen