op de naamdag van de apostelen Sint-Petrus en Paulus wordt P.P. Rubens geboren in Siegen, Westfalen. Zijn ouders - de Antwerpse rechtsgeleerde Jan Rubens en Maria Pypelincx - waren om het oorlogsgeweld de Nederlanden ontvlucht, eerst naar Keulen, daarna naar Siegen waar vader Rubens door Willem van Oranje onder huisarrest was geplaatst. Rubens zal nooit iets vertellen over deze bewogen jeugdjaren in Siegen .

Na de dood van Jan Rubens (1587) keert Maria Pypelinx met haar kinderen naar Antwerpen terug. P.P. Rubens volgt er de Latijnse school bij meester Rumoldus en dient een tijdje als page bij de Graven de Lalaing.

Het oude slot werd in 1422 vernietigd , het huidige slot werd geerfd door Guillaume De Lalaing en kwam later in bezit van de Familie Tuyll van Serooskerke

Rubens wordt als meester-schilder opgetekend in de liggeren (ledenlijst) van Sint-Lucasgilde in Antwerpen. Hij was in Antwerpen achtereenvolgens leerling geweest bij Tobias Verhaecht, Adam Van Noort en Otto Venius. Van Rubens' vroegste werken is nagenoeg niets bewaard. Wel zijn er aanwijzingen dat ze stilistisch aanslaten bij het oeuvre van Otto van Veen. Uit Rubens' leertijd kennen we zijn treffende kopieen naar grafiek van Duitse meesters zoals Stimmer, Holbein e.a.

Rubens vertrekt naar Italië en treedt er in dienst bij Vincenzo Gonzaga, hertog van Mantua.

Hij verblijft in Mantua en ook in Venetië, Rome en Genua en bestudeert er de overblijfselen van de antieke oudheid en ook de Italiaanse meesters Hij wordt opgenomen in de vriendenkring van zijn broer Filip die in Rome rechten studeert en maakt zich de christelijk stoïcijnse levensvisie van dit humanistisch milieu eigen. Hij komt er in contact met Elsheimer en raakt in de ban van de Carraccis en vooral van het werk van Caravaggio, wat bepalend is voor zijn stijlontwikkeling.

In opdracht van Vincenzo Gonzaga, neemt hij als hofschilder deel aan een diplomatieke missie naar Spanje. Hij komt er in contact met het koninklijke hof van Filips III in Valladolid en schildert er o.m. het prachtig ruiterportret van de Hertog va Lerma Behalve zijn taken als hofschilder voert hij enkele prestigieuse opdrachten uit zoals de schilderijen voor het koor in de Sancta Trinita in Mantua, deze voor de Sancta Maria i Vallicella in Rome en in opdracht van Aartshertog Albrecht de altaarstukken voor de Santa Croce in Gerusalemme (thans in Grasse, Musée Municipal).

De dood van Maria Pypelinckx. Rubens keert ijlings naar Antwerpen terug naar aanleiding van het bericht dat zijn moeder dodelijk ziek is. Bij zijn aankomst is zijn moeder, Maria Pypelinckx reeds overleden. Hij heett het vaste voornemen naar Italië terug te gaan, maar wordt door een aantal praktische beslommeringen weerhouden. Rubens vestigt zich in de Kloosterstraat.

Rubens wordt in het Gilde van Romanisten opgenomen en er door Jan Breughel I begroet.

Rubens wordt aangesteld als hofschilder van de Aartshertog Albrecht en de Infante Isabella, maar geniet het voorrecht om zich in Antwerpen te vestigen en er voor eigen rekening te werken.

Van nu af volgen belangrijke opdrachten elkaar snel op. Ze vormen de kroon op de inspanningen van de Aartshertogen om de gerehabiliteerde Roomse kerken opnieuw te stofferen. Voor Rubens biedt dit de kans om zijn visie als barokkunstenaar door te drukken.

Rubens schildert het triptiek met de 'Kruisopneming' - thans in de Kathedraal van Antwerpen - voor de Sint-Walburgiskerk. Hij gaat op vraag van Balthasar Moretus boektitels en illustraties ontwerpen voor het Plantijnse huis: een bezigheid die hij zijn leven lang zal verder zetten, naar eigen zeggen bij voorkeur op zondag, omdat hij dit niet als echt werken beschouwde.

1 november 1610Rubens koopt het erf aan de Wapper. Hij krijgt van Nikolaas Rockox opdracht voor de 'Samson en Delilah' (Londen, National Gallery) en schildert voor het Stadhuis een 'Aanbidding van de Koningen' (Madrid, Prado).

Hij realiseert het middenpaneel van de 'Kruisafneming' in de Antwerpse kathedraal.

Rubens maakt een reis in Holland, ontmoet er humanisten zoals Grotius, Heinsius en Baudius in Leiden en bezoekt in Haarlem Goltzius. Hij gaat er blijkbaar ook op zoek naar geschikte graveurs die in staat zijn werk in prentvorm te vertalen.

Hij voltooit de luiken van de triptiek met de 'Kruisafneming' voor het altaar van de kolveniersgilde in de Antwerpse kathedraal. Naarmate de opdrachten toenemen, gaat Rubens zijn atelierpraktijk uitbreiden en er zijn stijl aan aanpassen. Van nu af aan zien we hem vaker samenwerken met andere gevestigde meesters: Jan I Breughel, Frans Snijders, Jan Wildens en naar het einde van het decennium toe: Antoon van Dijck.

De doop van zijn zoon Albert: de aartshertog is peetvader. Rubens woont dan nog in de Kloosterstraat.

De datum van het contract met de kolveniers over de scheidingsmuur tussen zijn erf en hun schuttershof. Rubens betrekt rond die tijd zijn huis aan de Wapper

Hij voltooit de 'Wolvenjacht': de aanzet tot een hele reeks jachtstukken. Rond die tijd moet ook Pieter Soutman bij hem werkzaam zijn Geweest.
click

Rubens sluit een contract af met een schrijnwerker voor de monumentale trap waarvoor Hans van Mildert het beeldhouwwerk zal leveren.

Rubens verwerft een belangrijke verzameling antieke sculpturen van de Engelse gezant in den Haag, Sir Dudley Carleton. Belangrijke werken uit die periode zijn o.m.: de triptiek met de 'Wonderbare visvangst' voor het ambacht van de visverkopers te Mechelen; de 'Hemelvaart van Maria' voor de Kapellekerk in Brussel (nu in Düsseldorf); de 'Laatste Kommunie van Sint-Fransiscus'. Intussen wordt in Brussel de tapijtenreeks rond Decius Mus naar zijn ontwerp geweven. Hij is betrokken bij de ontwerpen van de Antwerpse jezuïetenkerk.

Antoon Van Dijck, die reeds een tijdje bij Rubens in de leer is. wordt vrijmeester, maar blijft intensief met Rubens samenwerken.

De geboorte van zijn zoon Nicolaas: de Genovese markies Nicolo Palavicini is peetvader.

Rubens is getuige bij het huwelijk van zijn vriend en medewerker, de landschapsschilder Jan Wildens (van 1612 tot 1618 in Italië).

Rubens verwerft het een na het andere privilegie voor zijn prenten. Hij heeft na lang zoeken in Lukas Vorsterman de ideale graveur voor zijn werk gevonden en ziet nauw toe op de prentenproduktie: de Rubensgrafiek is geboren. Van Dijck woont op dat ogenblik bij Rubens in. Werken zoals de 'Lanssteek' voor de recolletten (KMSK Antwerpen) ontstaan en Rubens krijgt belangrijke bestellingen van paltzgraaf Wolfgang Wilhelm van Neuburg.

Hij schildert met Van Dijck de altaarstukken en de plafondschilderingen voor de Antwerpse Sint-Carolus-Borromeuskerk.

Er wordt niets aan het toeval overgelaten, alles staat in de functie van de maximale productiviteit van een atelier dat op een kleine industrie lijkt,wat tegelijkertijd bewondering en afkeuring wekte bij Otto Sperling, de Deense arts van Koning Christian IV van Denemarken, toen hij in 1612 een bezoek bracht aan Rubens. We vinden dit getuigenis uit de eerste hand over het werk in het atelier van Rubens vooraan in zijn m�moires"

Wij brachten een bezoek aan de zeer beroemde en uitmuntende schilder Rubens en vonden hem aan het werk terwijl hij tezelfdertijd uit tactius liet voorlezen en zelf een brief dicteerde. We spraken niet uit vrees hem te storen maar zonder zijn werkzaamheden te onderbreken, sprak hij ons aan terwijl de lectuur werd voortgezet en hij zijn brief verder dicteerde, beantwoordde hij onze vragen , alsof hij een demonstratie van zijn veelzijdig kunnen wilde geven.Vervolgens gelastte hij een dienaar om ons zijn prachtige paleis rond te leiden en de antieke kunstvoorwerpen en zij Griekse en Romeinse beelden te laten zien die hij in grote getale bezat. We zagen dus een ruime kamer zonder ramen maar waar het licht door een opening midden in het plafond binnenviel. Daar bevond zich een aantal jonge schilders die zich elk over een verschillend werk bogen waarvan Mr. Rubens hen een potloodtekening met hier en daar wat kleur had gegeven. De jongelui moesten die modellen volledig in verf uitvoeren tot Mr. Rubens er tenslotte met enkele retouches de laatste hand aan legde.Dit alles werd dan als werk van Rubens aangezien en de man vergaarde op die manier niet alleen een ontzaglijk fortuin maar hij werd ook door Koningen en Prinsen met eerbewijzen en kostelijke geschenken overladen

Otto Sperling

Aartshertog Albrecht overlijdt. In 1621 beëindigt ook het 12-jarig bestand: de oorlogsactiviteiten met de Verenigde Provincies hernemen.

Rubens voert een drukke correspondentie met Nicolas de Fabri Peiresc, die hij volgende jaren zal verder zetten.

Hij sluit er met de koningin-moeder een contract voor de decoratie van twee galerijen in het Palais de Luxembourg waarin het leven van Maria de Medici en dat van Hendrik IV zullen worden verheerlijkt.

Hij geeft de 'Palani di Genova uit; Nickolaas Ryckemans graveerde er de prenten voor.

Na de afreis van Vorsterman naar Engeland wordt Paulus Pontius, Rubens geprefereerde graveur.

Hij onderneemt verscheidene reizen naar Brussel en volgt de krijgsverrichtingen van Spinola. Tijdens de maanden die volgen, wordt Breda belegerd.

Het bezoek van Abraham Golnitzius in het Rubenshuis. Rubens portretteert prins Wadislaw Sigismund van Polen in Brussel en schildert het altaarstuk voor de Sint-Baafskathedraal in Gent. Hij schildert de 'Aanbidding van de Koningen' voor Sint-Michielsabdij te Antwerpen (thans in het KMSK Antwerpen).

Jan Breugel sterft in Antwerpen; in zijn testament heeft hij zijn vriend Rubens aangesteld tot voogd over zijn kinderen.

Hij woont in Parijs het huwelijk bij van Karel I met Henriette, de dochter van Maria de Medici. Hij ontmoet er o.m. de hertog van Buckingham.

Isabella Brant sterft aan de 'haestige sieckte'. Rubens voltooit de 'Hemelvaart van Maria' voor de Antwerpse kathedraal.

Hij verkoopt zijn verzameling antieken aan Buckingham. Hij reist verder via Calais, waar hij Balthasar de Gerbier ontmoet.

Hij reist verder naar Parijs. Rubens leidt weer aan een jichtaanval. In Parijs verblijft hij bij baron de Vicq.

Rubens reist met Balthasar de Gerbier over en weer tussen Brussel en Antwerpen.

Hij maakt een reis door Holland, reist naar Breda, keert terug naar Antwerpen en reist over Rotterdam en Delft, waar hij Balthasar de Gerbier ontmoet, naar Amsterdam en Utrecht. Hij keert over Brussel naar Antwerpen terug.

Van Dyck keert uit Italië terug. Ook in 1627 voert Rubens een drukke correspondendie met Pierre Dupuy. Tussen 1625 en 1627 maakt hij in opdracht van de Infante de ontwerpen voor de tapijtenreeks, de 'Triomf van de Eucharistie', bestemd voor het klooster van de Descalzas Reales in Madrid.

De 'Eucharistiereeks' wordt geweven. Rubens reist een paar keren naar Brussel en ontmoet er Don Carlos Coloma. Hij wordt met belangrijke diplomatieke opdrachten belast. Begin maart is hij kortstondig ziek. In 1628 wordt Willem Panneels na een 3-taljaren leertijd bij Rubens als vrijmeester opgenomen in het schildersgild. Hij wordt in de liggeren van het gild als medewerker van Rubens vermeld, wat uitzonderlijk is. Panneels zal tijdens de komende twee jaren, tijdens Rubens' afwezigheid, zowat de leiding voeren over diens atelier. De verzameling kopieën die hij in die periode zal aanleggen naar schetsen en studiemateriaal van Rubens wordt in het Koninklijk Prentenkabinet van Kopenhagen bewaard onder de naam: 'Rubenscantoor'.

Hij reist met een diplomatieke opdracht naar Spanje, voert belangrijke opdrachten uit voor de koning Filips IV en anderen, ontmoet er de hofschilder Velasques met wie hij het Escuriaal bezoekt. Hij kopieert er intens het werk van Titiaan.

Hij gaat via Duinkerken naar Londen, waar hij tot maart 1630 verblijft voor vredesonderhandelingen, Ondertussen schildert hij voor koning Karel I o.m. het 'Landschap met de Heilige Joris' en maakt werk van de ontwerpen voor de decoratie van het plafond in Banqueting House, de feestzaal van het paleis van Whitehall te Londen, een project dat hij reeds in 1621 had toegezegd. Hij promoveert in Cambridge tot magister in artibus.

Sir Peter Paul Rubens wordt door Karel I tot de ridderstand verheven en bij die gelegenheid met een degen een diamantring en -ketting

Rubens schildert de 'Liefdestuin' (Prado Madrid) en laat er Christoffel Jegher een houtsnede naar maken.

Rubens huwt met de 16 jarige Helena Fourment, de dochter van zijn vriend de tapijthandelaar Daniël Fourment voor wie hij in de loop van dat jaar de tapijtenreeks met 'De geschiedenis van Achilles' heeft ontworpen.

In de loop van het jaar werkt hij aan het Ildefonsusaltaar voor de hofkapel in Sint-Jacobs-op-de-Coudenberg in Brussel in opdracht van de Infante. Rond die tijd schildert hij ook enkele prachtige portretten, van zijn jonge bruid Helena Fourment, waaronder 'Het Pelske' (Wenen Kunsthistorisches Museum) waarin hij zijn vrouw allegorisch als Venus voorstelt. Hij schildert het sacramentsaltaar voor Sint-Rombouts in Mechelen (thans in Milaan). In het laatste decennium van Zijn leven zal de Rubensstijl nog op een verbluffende wijze evolueren. Onder invloed van de Venetianen, en vooral dan Titiaan, die hij tijdens zijn verblijf in Madrid (1628-1639) grondig heeft bestudeerd, gaat Rubens in toenemende mate picturaler schilderen en met kleur componeren. Het resultaat is een virtuose en Iyrische schildersstijl die grote invloed zal uitoefenen op de ontwikkeling van de schilderkunst in de 18e en 19e eeuw: denk aan Watteau, Delacroix, Renoir,...

Hij reist naar Duinkerken, vandaar reist hij met de markies d'Aytona naar Avesnes en neemt deel aan de onderhandelingen met Maria de Medici die Frankrijk ontvlucht en een onderkomen zoekt in de Spaanse Nederlanden.

Aan het familiewapen werd de Tudorroos toegevoegd, nadat hij door Karel I was geridderd; dit wordt nu door Filips IV erkend.

Rubens is met zijn vrouw, Gerbier en diens echtgenote en bisschop Ophovius op bezoek bij de heer van Monffort.

Maria de Medici verpandt juwelen aan Rubens. Adriaan Brouwer komt naar Antwerpen, waar hij inwoont bij Paulus Pontius. Rubens zal in de loop der jaren niet minder dan 17 werken van hem aankopen.

Rubens verkrijgt een paspoort voor Holland: in december onderneemt hij de reis bij Bergen op Zoom. In Den Haag wordt hij door Frederik Hendrik ontvangen.

Rubens reist naar Brussel, Luik en Maastricht en onderhandelt met Hollandse gezanten.

Rubens reist een paar keer naar Brussel. Hij plant een reis naar Holland en bekomt hiervoor een reispas. De Staten-Generaal verzetten zich tegen Rubens' reisplannen. Intussen ontwikkelt zich in de Spaanse Nederlanden een samenzwering van de adel onder leiding van de hertog van Aarschot. Gerbier zal in november de namen van de betrokkenen tegen een hoge geldsom bekent maken. Rubens die steeds loyaal voor de Infante had gekozen, heeft hoe dan ook met deze onverkwikkelijke gebeurtenissen te maken gehad: na 1633 zal hij zich uit de diplomatieke wereld terugtrekken.

Rubens wordt aangezocht om deken te worden van de Sint-Lukasgilde. Hieraan herinnert zijn dekenstoel van de Gildekamer, thans te zien in het Rubenshuis. Hij zal echter de beslommeringen van het dekenambt overlaten aan zijn vriend, de beeldhouwer Van Mildert. In ruil voor zijn vrijstelling zou hij aan het gild de 'Madonna met de Papegaai' (KMSK Antwerpen) hebben geschonken.

Frans Rubens wordt gedoopt in de Sint-Jacobskerk. in de loop van 1633 werkt Jegher aan enkele houtsneden naar Rubens' ontwerp.
click

overlijden van de Infante. De markies van Aytona neemt voorlopig de taak van landvoogd waar.

Rubens is in Brussel en voert er besprekingen met de markies van Aytona. Frans Wouters verlaat het atelier van Pieter van Avont om bij Rubens in de leer te gaan.

Rubens bezoekt met aartsbisschop Jacob Boonen Afflighem: Rubens zal later voor het hoofdaltaar van de abdijkerk de 'Kruisdraging' schilderen.

De eerste toewijzing van de werken voor de Blijde Intocht van de Kardinaal Infant waalvoor Rubens het ontwerp maakte.

Rubens heeft eens te meer last met de belastingsdiensten van de stad. In Parijs voert hij een proces tegen niet geautoriseerde prenten naar zijn werk.

Onder de gietende regen doet de Kardinaal Infant Ferdinant zijn Blijde intocht in Antwerpen. Rubens ligt ziek te bed en werd door de Kardinaal Infant thuis bezocht.

Rubens koopt de titel en het landgoed het 'Steen' nabij Elewijt. Hiermee voltrekt hij de maatschappelijke droom van het ancien regime: geadeld worden en een landgoed met een heerlijkheid verwerven.

Van Thulden maakt een contract met het boek over de Blijde intocht van de Kardinaal infant.

Rubens neemt bezit van het 'Steen'. Hij wordt peter van het negende kind van Christoffel Jegher.

20 december 1635

De plafondwerken voor Whitehall zijn na heel wat wederwaardigheden aangekomen: ze zullen in het voorjaar 1636 worden geplaatst.

Rubens is getuige bij het huwelijk van zijn leerling Jan Babtis Borrekens en Catharine Brueghel.

Rubens is getuige bij het huwelijk van David Teniers de jongere met Anna Breughel.

zomer 1636

1636 Rubens ontwerpt een zilveren pronkkan en begint met de ontwerpen voor de decoratie van de Torre de la Parada het Jachtslot van Philip IV: een gigantische opdracht waarbij voor de uitvoering verscheidene Antwerpse meesters zullen betrokken worden.

Rubens koopt bij Moretus een aantal klassieke auteurs: Virgilius, Ovidius en Methamorphose met het oog.

Rubens is in Brussel waar hij met de schatbewaarder Jan Breydel uitzoekt waar men de schilderijen van de Pompa Introïtus zal hangen.

De lading met 112 schilderijen voor de Torre de la Parada zijn aangekomen in Madrid en er volgt nog een aanvullende opdracht.

De Spaanse troepen behalen een overwinning bij Callo op de Verenigde Provinciën. Rubens ontwerpt de 'Triomfwagen van Callo': voor de ommegang op 15 augustus. De Kardinaal Infant is in Antwerpen en bezoekt Rubens. die eens te meer van jichtaanvallen te lijden heeft.

Rubens' jichtaanvallen blijven hem plagen. In de zomer trekt hij zich terug op zijn landgoed bij het 'Steen'. Op dat ogenblik is de jonge Lukas Fayd'herbe bij hem in de leer.

Rubens is zo ziek dat hem de sacramenten der stervenden worden toegediend. Hij koopt landerijen in Wissekercke.

Jan Brandt overlijdt. Rubens ontvangt de bestelling van Prins Frederick Hendrik voor een schouwstuk. Hij werkt aan de 'Roof van de Sabijnse Maagden' en de 'Verzoening met de Sabijnen', alsook aan een 'Hercules' en een 'Andromeda'.

Rubens' jicht verlamde een maand lang zijn handen. Hij correspondeert met Frans Dusquesnoy.

Rubens' ambt van secretaris van de Geheime Raad wordt op zijn zoon Albert overgedragen.