DOSSIER
TOKYO
Light Rail in Japan - Vandaag, klik hier...
Foto: (C) Light Rail Atlas/AUTUMN, oktober 2002
Tokyo Kyuko Dentetsu
Light Rail in Japan in de vorm van tram is van beperkte betekenis. Alleen Hiroshima heeft een wat groter stadstramnet. De oude 'interurbans' in Japan daarentegen zijn nog steeds belangrijk en in veel gevallen uitgegroeid tot belangrijke stedelijk-regionale spoorwegen. Een voorbeeld van zo'n stedelijk spoorwegstelsel is de 'Tokyo Kyuko Dentetsu', letterlijk vertaald de 'Tokyo Electrische Express Spoorweg'. Kyuko Dentetsu is een van de grotere private stadsspoorweg-maatschappijen in Japan. Het netwerk in Tokyo omvat zeven spoorlijnen en een tramlijn (Setagaya-sen), met een totale lengte van ruim 100 kilometer. Er worden 2.6 miljoen passagiers per dag vervoerd.
De regio van Tokyo is de afgelopen jaren sterk verstedelijkt. De suburbanisatie heeft groteske vormen aangenomen. Langs de lijnen van Kyuko Dentetsu zijn de afgelopen jaren dan ook veel woningen, winkelcentra en recreatiegebieden ontwikkeld. Deze lijnen illustreren aldus de structurerende werking van Light Rail. De aanvankelijk regionale tramlijnen hebben de richting en de structuur van de verstedelijking bepaald. Met de toename van die verstedelijking worden ze vervolgens omgezet in voorstadsspoorweg, metro of tussenvorm daarvan. De oude tracés blijven deels gehandhaafd, maar vaak ook verlegd, bijvoorbeeld naar de achterkant van de bebouwing. Infrastructuur en stedebouw vormen zo twee kanten van dezelfde medaille.
Kaart: (C) Light Rail Atlas/Kyuko Dentetsu, juni 2003
De Setagaya-lijn is in blauw aangegeven. De kaart vormt een uitsnede van het netwerk tussen Tokyo en Yokohama
Foto: (C) Light Rail Atlas/AUTUMN, oktober 2002
Het nieuwe materieel is per wagen uitgevoerd in verschillende kleuren.Een privé bedrijf zoals Tokyo Kyuko Dentetsu kan niet rekenen op subsidie en probeert daarom behalve uit vervoer ook uit andere activiteiten opbrengsten te genereren. Dat is de reden dat door dit soort bedrijven actief 'grondpolitiek' wordt gevoerd. Met name rond stations en vervoersknooppunten wordt vastgoed ontwikkeld. Het mes snijdt zo aan twee kanten: het uitbaten van vastgoed, met name in de vorm van voorzieningen, levert geld op, maar trekt ook extra klanten aan om te vervoeren.
Foto's: (C) Light Rail Atlas/Manuel López, september 1998Een paar plaatjes laten de oude Setagaya-trams aan het werk zien. Wagens 75 en 76 staan aan het eindpunt van het Sangenjaya station. "Schiet op!", schreeuwt een meisje, maar de bestuurder van wagen 75 met zijn witte handschoenen is nog steeds bezig. Deze groene wagens, representatief voor het klassieke tramtype in Japan, zijn rond 2000-2001 vervangen.
Foto's: (C) Light Rail Atlas/Manuel López, september 1998De foto's tonen tweedehands treinen van de Seibu 'interurban'. Manuel López van Light Rail Atlas vraagt zich af of er iemand van dit stille Light Rail-systeem gebruik wil maken.
Foto: (C) Light Rail Atlas/Manuel López, september 1998De stad Tokyo bezit slechts één tramlijn. Deze 'Arakawa'-lijn wordt geëxploiteerd door het gemeentelijk vervoerbedrijf, Tokyo-to Kotsu-kyoku, kortweg 'Toei'. Een deel van de tramvloot bestaat uit in 1977 gemoderniseerde exemplaren. Wagen 7031 is daarvan een voorbeeld, hier op straat aan het werk te zien, gade geslagen door honderden vogels.
De Arakawa-lijn weergegeven op schaal (boven) en op de ondergrond van TRTA's metrokaart
Kaarten/foto: Light Rail Atlas/Kuri/TRTADe gemeentelijke tramlijn is ruim 12 kilometer lang en ligt op eigen baan, maar heeft ook nog veel straattrajecten. Alle perrons zijn hoog. Ooit bezat Tokyo een uitgebreid tramnet, maar in 1967 werd besloten om de metro-bouw te versnellen en de tram op te heffen of te integreren in nieuwe metro- en voorstadstrajecten. In de jaren 80 zijn nieuwe trams van de Japanse firma Alna Koki op de Arakawa-lijn in dienst gesteld.
Foto's: (C) Light Rail Atlas/Manuel López, september 1998De afbeeldingen bieden impressies van de oostelijk eindpunt-situatie. Wagen 7505 maakt vaart, wanneer 7005 uitrust in het eindpunt-gebouw. De andere twee foto's laten wagen 7031 aan het werk zien op het eerste straattraject.
Tokyo is een zeer complexe metropool, die wordt gedragen door een evenzeer complex, samengesteld stelsel van metrolijnen. Het stadsnet wordt geëxploiteerd door twee maatschappijen. De eerste en oudste exploitant (1927) is de 'Eidan Ondergrondse', kort 'Eidan', ook wel aangeduid als 'Teito', in het Engels afgekort als TRTA, Teito Rapid Transit Authority. In april 2004 is de Eidan-metro omgedoopt in 'Tokyo Metro'. En de tweede exploitant is het gemeentelijk vervoerbedrijf van Tokyo, Tokyo-to Kotsu-kyoku, kortweg 'Toei'.
De metro is een middel om zich in Tokyo te oriënteren. De metronetkaart biedt ondanks haar ingewikkeldheid een houvast. Belangrijke metroknooppunten zijn ook belangrijke plekken in de stad, zoals Otemachi dat bekend staat om de concentratie aldaar van bankgebouwen. Of Ueno, waar het park ligt met dezelfde naam, een soort stadstuin die een fraai uitzicht biedt op de wijk Asakusa. En niet vergeten Shinjuku, het nieuwe hoogbouw-centrum aan de westkant van de stad waar vele metro- en spoorlijnen samenkomen. Het is 'the place to be'. Dagelijks drommen er miljoenen mensen in de straten. Shinjuku bezit het drukste spoorwegstation ter wereld. Er staan ook de twee kantoortorens van het stedelijk bestuur: Tokyo Tochò.
Shinjuku wordt onder andere aangedaan door de ringlijn, O-edo, de twaalfde metrolijn, die in 2000 is geopend. Een paar kilometer richting binnenstad komt O-edo langs het station van Iidabashi, dat zoveel wil zeggen als 'de brug van het rijstveld en van een maaltijd'. Metrostations in Tokyo hebben veelal tot de verbeelding sprekende namen. Die namen op de metrokaart helpen de stad te leren kennen. In Kuramae kan worden overgestapt van de ringlijn op de Asakusa-lijn. Twee haltes verder ligt het station Asakusa, oftewel 'het lage gras'. Of rij met de Nanboku-lijn naar station Sendagi: 'de boom van duizend lasten', bepaald geen naam om te vergeten.
De ontwikkeling van het metronet weerspiegelt deels ook de ongestructureerde expansie van de metropool Tokyo. Stedebouw in Japan is geen publieke zaak. Infrastructuur en openbare ruimte zijn overwegend het gevolg van een reeks op zich zelf staande ontwikkelingen. Er ontbreekt een overkoepelende ruimtelijke planologie. Elk stuk stad is net weer even anders. Het metronet is navenant divers. Er zijn private en publieke lijnen, oude en nieuwe. Sommige lijnen zijn doorgekoppeld met voorstadslijnen waarop doorgaande lijnen van andere exploitanten kunnen rijden. En qua technische variatie is het netwerk van Tokyo uniek. Spoorbreedtes, materieeltypes, exploitatie- en beveiligsystemen komen voor in alle soorten en maten. Klassieke metro, reguliere trein, monorail, tram of peoplemover, het is allemaal in Tokyo te vinden.
Op de zuidwestelijke tak van de Marunouchi-lijn naar Hònanchó heet het op een na laatste station 'Nakanofujimicó', hetgeen betekent 'de wijk in de velden van waaruit men de berg Fuji ziet'. Vanaf daar is de Fuji nog mooier dan hij eigenlijk al is.
Foto: (C) Light Rail Atlas/TERRA, Enoshima, 4 mei 2002Aan de zuidkant van de stedelijke regio Tokyo-Yokohama, op ruim 50 kilometer afstand van de stad Tokyo, verbindt de Enoden Light Rail-lijn de plaatsen Kamakura en Fujisawa met elkaar. Halfweg loopt de Enoden door de hoofdstraat van Enoshima. Mede hierdoor staat deze lichte spoorweg in Japan bekend als tramlijn.
De stad Kamakura aan de oostkant van de Enoden-lijn is bekend van het Grote Boedha Beeld, op enkele minuten lopen gelegen van de vijfde halte in Kamakura (zie kaart). In Fujisawa begint de lijn op het dak van Enoden-warenhuis. Fujisawa is via Yokohama aangesloten op het regionale treinsysteem van Tokyo. Vanaf Enoshima loopt tevens een monorail naat het station van Ofuna.
Foto's: (C) Light Rail Atlas/TERRA, 11 januari 2003 & 4 mei 2002Enoden loopt voor een groot deel langs de kust, met prachtig uitzicht op de oceaan. In de verte ligt het schiereiland Miura. De lijn is enkelsporig, heeft overal hoge perrons en wordt geëxploiteerd met relatief zwaar materieel in verschillende uitvoeringen, zowel qua type, vorm en kleurstelling, als qua bouwjaar (1927-1997).
Light rail in Japan heeft een goede gezondheid. Er is geen golf van nieuwe uitbreidingen zoals in Europa en Amerika, maar Japan kent een lange Light Rail-traditie. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Amerika heeft Japan een substantieel deel van zijn systemen behouden.
Foto: (C) Light Rail Atlas/K.Horikiri, 9 juni 2002
De nieuwe tram van Okayama filmt 'Momo'In de zomer van 2002 is in de stad Okayama de eerste Japanse gelede lagevloertram in dienst genomen. De tram is geproduceerd door Niigata in samenwerking met Bombardier en ontworpen door de in Japan 'wereld'beroemde ontwerper Eiji Mitooka. De bijnaam van de tram is 'Momo', ontleend aan de naam van de gelijknamige held in een Japans sprookje. De tram is 18 meter lang en 2.4 meter breed. De capaciteit bedraagt 74 passagiers, waarvan 20 zittend
Okayama bezit een heel klein stadsnet. Vanaf het station lopen twee lijnen het centrum in. Het eerst deel vanaf het station hebben ze een gezamenlijk traject. De totale netlengte bedraagt 4.7 km.
Light Rail is al sinds de jaren 20 (1924 was een gedenkwaardig jaar!) een gebruikelijk fenomeen. Er waren in het verleden veel tramwegen. Niettemin is Hiroshima de enig overgebleven stad met een groot tramnet (1912; en inclusief 1 Light Rail lijn, 1922 ). Toch bestaan er nog steeds veel andere trambedrijven, echter allemaal aan de kleine kant: Gifu (1911, inclusief Light Rail), Hakodate (1897), Kagoshima (1912), Kochi (1904), Kumamoto (1907, inclusief Light railway, 1911), Matsuyama (inclusief light railway, 1908), Nagasaki (1915), Okayama (1912), Osaka (1903, inclusief metro, 1933), Sapporo (1910, inclusief metro, 1971), Takaoka (1948), Toyama (1913), Toyohashi (1925, inclusief light railway, 1924), en ten slotte natuurlijk Tokyo (1882, inclusief metro 1927, light railway en Light Rail 1907).
Behalve steden met uitsluitend metro (Kobe, 1977; Sendai, 1987;Yokohama, 1972) kan men Light Rail in veel andere plaatsen aantreffen: Choshi-Tokawa (Light railway, 1923); Enoshima-Kamakura (Light Rail, 1902); Fukui (Light railway, 1924); Fukuoka (Light railway, 1908 & Metro, 1981); Fukushima (Light Rail, 1899 & 1924); Hamamatsu (Light Rail, 1909); Hirosaki (Light railway,1927); Kaizuka-Mizuma (Light railway, 1924); Kanazawa (Light railway, 1919); Kitakyushu (Light Rail, 1911); Kuwana-Ageki (Light railway, 1914); Kyoto-city (metro, 1981), maar Light Rail tussen Kyoto-Arashiyama (1910) en Kyoto-Otsu (1912); Mabashi-Nagareyama (Light railway, 1916); Matsumoto-Shimashima (Light railway, (1924); Maebashi-Nishi-Kiryu (Light railway, 1928); Misawa-Towada (Light railway, 1922); Mukogawa (Light railway, 1921); Nagoya (metro, 1957), maar Light Rail tussen Nagoya-Owari-Seto (1905); Odawara-Gora (Light railway, 1919); Shizuoka-Shimizu (Light railway, 1908); Ueda-Bessho (Light Rail, 1927); Yokkaichi (Light railway (1912); enYoshiwara-Gakunan-Eno (Light railway, 1949).
Recente sluitingen: Gosen-Muramatsu (Light railway, 1923 - oktober 1999); Niigata-Shirone (Light railway, 1933 - april 1999).Japan Topics (maart 1998) onthult plannen voor tram-baseerde Light Rail: "In Okayama , one of the hub cities in western Honshu, there are plans to make the current 4.7-kilometer line into a loop by adding 2.3 kilometers of track. The vital impetus came when some 300 streetcar lobbyists, city administrators, and others held a "streetcar summit" in May 1997. And during fiscal 1997, the city of Toyohashi in Aichi Prefecture plans to start extending its streetcar lines with Ministry of Construction subsidies, while several other cities are considering proposals for new lines and extensions. In Kyoto too, where the lines were scrapped 19 years ago, there has recently been mounting citizen pressure for a revival of streetcars.
Underlying this comeback has been the development and appearance in Western countries of light rail transit systems, a mass-transit hybrid somewhere between a streetcar and a train in which the units have very low floors and high technical performance. German-built rolling stock put into operation by Kumamoto City in Kyushu in August 1997 has a floor level only 36 centimeters above the track, less than half the normal gap. And because the alighting area is only 30 centimeters off the ground, the gap between it and the 18-centimeter-high platform is only 12 centimeters, making it easy to get on and off the cars. It has also won plaudits for the rubber pads built into the wheels, which reduce noise and vibration and make for a comfortable ride for the handicapped and the aged. A railway company in Hiroshima Prefecture in western Japan, which claims the highest rates of streetcar use in the country, plans to bring in four-car LRT units during fiscal 1998. And a panel has been put to work researching LRT systems with a view to their introduction in Tokyo. Although the capital now only has one route, compared with the 41 municipally run lines of the heyday of streetcars, it plans studies for new lines in several selected districts in fiscal 1998. (...) Japan's Construction Ministry is including resurfacing of roads so that streetcars can run on them in its fiscal 1997 top-priority policies, and has decided to subsidize line building and extensions. But it will be essential to get commuters to leave their cars at home, and the public to cooperate generally, if the streetcar is to become a fixture. The degree of social acceptance will likely determine how far into Japan's towns and cities the new rails penetrate." Voorlopig is van deze plannen nog niet veel terecht gekomen (juni 2003).Tokyo (juli 2003) overweegt twee nieuwe tramprojecten. De eerste zou een verlenging kunnen zijn van de Arakawa-lijn naar het drukke Ikebukuro spoorwegstation in het stadscentrum. Ombouw naar Light Rail van de goederenspoorweg tussen Kameido en Shin-Kibal is het tweede mogelijke project.
Terug naar begin van de pagina: klik hier...
http://www.streetcar.jp Site van Kenji Hojo, woont in Yokohama: "I am a radio engineer and enjoy Railroad buff. I love Electric Streetcar Train. (Tram) Don't you think Streetcar and LRT are most passenger friendly public transportation system in the planet earth? For kids, elderly person or physically challenged person."
E-Mail voor 'DOSSIER suggesties'
Naar overzicht DOSSIERS: klik hier...
DOSSIER
Alle teksten, kaarten en foto's:
(C) LRA/RVDB
Amsterdam 1998-2004
