Gram Parsons: Grievous Angel (1974)

 1. Return Of The Grievous Angel
 2. Hearts On Fire
 3. I Can't Dance
 4. Brass Buttons
 5. $1000 Wedding
 6. Medley Live From Northern Quebec
     a. Cash On The Barrelhead
     b. Hickory Wind
 7. Love Hurts
 8. Ooh Las Vegas
 9. In My Hour Of Darkness

Gram Parsons, die slechts 26 jaar oud werd, wordt algemeen gezien als de peetvader van country rock, of Cosmic American Music zoals hij het zelf noemde. Hij combineerde country met psychedelische rock en bracht daarmee de cool terug in de traditionele countrymuziek. Na een invloedrijk bandlid van zowel the Byrds als de Flying Burrito Brothers te zijn geweest wist hij middels twee solo-LP's countryrock tot één van de meest invloedrijke genres van de jaren zeventig te maken. Het genre werd op het ongeëvenaarde "Grievous Angel" geperfectioneerd.

Het is nogal een verhaal, het leven van Gram Parsons. Hij heeft dan ook bepaald geen alledaags leven geleid. Op 5 november 1946 wordt hij geboren in Florida als jongste telg van een steenrijke familie, waardoor hij gedurende zijn hele leven geen geldzorgen zal hebben. Zijn moeder is echter verslaafd aan drank en pillen en zijn vader is depressief. Als Gram op zijn negende Elvis Presley ziet optreden, maakt dat diepe indruk en het duurt dan ook niet lang of hij speelt met vriendjes rock 'n roll-hits na.

Als Gram 13 jaar oud is is pleegt zijn vader zelfmoord. Zijn moeder hetrouwt met Bob Parsons, die door de familie wordt gezien als een gladjakker die op het familiegeld uit is. Gram noemt hem "pinky ring and alligator shoes". Hij adopteert Gram en zijn zus ogenblikkelijk, waardoor Gram's achternaam van Connors verandert in Parsons.

De tragedie laat zijn sporen na op de puber, die problemen begint te krijgen op school en er uiteindelijk vanaf wordt getrapt. Hij is een van de populairste jongens van zijn buurt en in zijn kamer horen zijn vriendjes de nieuwste singles van Ray Charles en  Chuck Berry. Als aan het begin van de jaren zestig folkmuziek populair wordt, wordt hij lid van de populaire groep The Shilos

Hij verlaat de groep na twee jaar als hij gaat studeren aan de Harvard-universiteit in Boston. Vlak ervoor, op de dag dat hij zijn middelbare-schooldiploma krijgt, overlijdt zijn moeder aan een leverontsteking. Hij is nu wees, en begint aan zijn theologiestudie die echter voornamelijk bestaat uit muziekmaken en drugsgebruik. Hij zet de International Submarine Band op als John Nuese, een ander bandlid, hem introduceert aan traditionele country.

Na één semester in Boston te hebben doorgebracht vertrekt hij met de groep naar New York. Ze huren een huis in de Bronx om te repeteren en en een beetje aan te rommelen. De Ray Charles-LP "Coutry and Western meets Rhythm 'n Blues" maakt grote indruk en met dat concept in het achterhoofd beginnen ze nummers te schrijven. Gram componeert in deze tijd onder meer het klassieke "Brass Buttons" voor zijn overleden moeder, dat jaren later op "Grievous Angel" terecht zal komen. In de Bronx leert hij acteur Brandon de Wilde  kennen, die hem na verloop van tijd vraagt naar Los Angeles te komen om mee te spelen in een nieuwe film.

Gram is prettig verrast om praktisch al zijn folk-helden  in de zonnige Californische scene tegen te komen. Hij voelt zich als een vis in het water en laat de International Submarine Band weten dat ze hem maar moeten volgen. De groep volgt inderdaad, en treedt zoals afgesproken op in de film "The Trip". Als Gram producer Leon Hazelwood zo ver krijgt naar de groep te komen luisteren, krijgen ze de kans een LP op te nemen. In twee sessies wordt "Safe At Home" opgenomen, waarop de groep een hippe versie van countrymuziek probeert te spelen. In het geheel van de popgeschiedenis kan de plaat worden gezien als de eerste countryrock-LP, waar traditionele country wordt vermengd met rockabilly, wat geillustreerd wordt door de cover van "That's Alright Mama", bekend van Elvis Presley.

In 1968 krijgt Gram dan het aanbod om in the Byrds te komen spelen als vervanger van David Crosby. Ook Chris Hillman maakt deel uit van de groep en omdat deze al menigmaal heeft geprobeerd om country-invloeden door te laten klinken is hij bepaald niet ontevreden met het nieuwe bandlid. Gram, die de country in de afgelopen jaren als een spons heeft opgenomen, weet zijn enthousiasme voor het genre goed over te brengen en dat vindt zijn weerslag op de eerste plaat die hij met de Byrds opneemt: "Sweetheart of the Rodeo". Het is een countryrock-klassieker, die een verandering in de perceptie van country bewerkstelligd: country werd altijd beschouwd als een reactionair genre maar wordt hier gespeeld door vier coole rocksterren. De groep treedt zelf op in het sanctum sanctorium van de country: The Grand Ole Opry in Nashville.

Als The Byrds op toernee gaan door Europa ontmoeten ze de Rolling Stones, waarbij Parsons een hechte vriendschap aangaat met Keith Richards. De Engelse groep is geïnteresseerd in country en Gram laat ze alle stijlen horen. Ook leert hij Keith authentieke country spelen. Als the Byrds voor een toer naar Zuid Afrika moeten vertrekken weigert Gram om mee te gaan. Hij verklaart tegen apartheid te zijn, maar de werkelijke reden is dat hij zo meer tijd met Keith kan doorbrengen. De volgende twee jaar zijn de twee dan ook bijna onafscheidelijk, wat ondermeer resulteert in "Country Honk", de country-versie van "Honky Tonk Women" op de Stonesplaat "Let It Bleed" en veel recreatief gebruik van geestverruimende middelen.

Als ook Chris Hillman de Byrds verlaat, richt hij met Gram een country-versie van de Rolling Stones op, de Flying Burrito Brothers. Ze betrekken een huis in Californië en schrijven in een half jaar genoeg songs om de LP "The Gilded Palace of Sin" op te nemen. Het is een intense plaat waarop - uniek voor die tijd - gevoelige country met soul en rock 'n roll wordt gekruist. Als de plaat in februari 1969 uitkomt wordt hij juichend onthaald door de pers; het is een collectie tijdloos mooie nummers met thema's als verslaving, liefde en schuld, met swingende rock en diep intense ballades. Gram Parsons blijkt de nummers te kunnen schrijven waar klassiekers van gemaakt zijn, en combineert zijn kwetsbare countryteksten met een stevige rock 'n roll-levensstijl.

Gram voldoet maar al te graag aan het clichébeeld van een rock 'n roll-ster door zijn zelfdestructieve levensstijl, zijn lange haar (een belangrijk statement in die tijd) en zijn uitbundige Nudie-suits. Daarnaast weet hij als geen ander in zijn ontwapenende voordracht de essentie van country te raken. "The Gilded Palace of Sin" is een mijlpaal in de countryrock, die commercieel niet veel doet maar door de jaren heen bijzonder invloedrijk is gebleken. De stijl is bijvoorbeeld opgepikt door The Eagles, die met een gepolijste versie van de muziek een groot publiek aan zich weten te binden en tot op de dag van vandaag na "Thriller" de bestverkochte LP aller tijden op hun naam hebben staan. Countryrock blijkt vooral in Nederland goed aan te slaan: als de vaderlandse pop-pers eind jaren zestig de lijst samenstelt van beste platen van het decennium, staat "The Gilded Palace Of Sin" glorieus op nummer 1.

Als de Rolling Stones eind 1969 weer naar LA komen om op te treden, laat Gram de Burrito's voor wat ze zijn en bemoeit zich nog amper met de opnames van de tweede LP "Burrito Deluxe". Ondanks het Stones-nummer "Wild Horses", dat Gram mocht opnemen nog voordat de Rolling Stones het zelf zouden opnemen, is de plaat een flinke tegenvaller. Gram's verslaving begint hem parten te spelen en hij wordt ontslagen uit de Flying Burrito Brothers. Hij woont op dat moment met zijn nieuwe vriendin Gretchen Burrell in het sterrenhotel Chateau Marmont in LA.

Omdat hij in LA dreigt te verloederen, vertrekt hij met de Rolling Stones naar Europa en blijft hangen in Londen als de Stones doorreizen naar Zuid-Frankrijk. Hij doet er auditie voor het nieuwe platenlabel van de Rolling Stones en verkeert in de veronderstelling dat Keith en hij een plaat zullen gaan opnemen. De Stones vragen hem dan als muziek-consultant naar Frankrijk te komen, waar ze "Exile On Main Street" opnemen. Gram's invloed is duidelijk hoorbaar op ondermeer "Sweet Virginia". Tussen de Stones, waar hij het gevoel heeft dat hij zich helemaal kan laten gaan, laat hij zich dan ook helemaal gaan en wordt vervolgens wegens wangedrag gesommeerd te vertrekken. Hij is dan 24 en is er helemaal kapot van. Terug in Londen doet Gram een zelfmoordpoging.

Als hij daarna terugkeert naar Los Angeles probeert Gram af te kicken om zijn leven weer op orde te krijgen. Chris Hillman heeft hem niet laten vallen en introduceert hem aan Emmylou Harris, een op dat moment onbekende countryzangeres. Nadat Gram haar heeft zien optreden, is het alsof hij het licht heeft gezien. Hij vraagt haar om met hem een plaat op te nemen en het lijkt alsof hij zijn zelfvertrouwen weer helemaal terugheeft. Hij vertrekt uit de destructieve omgeving van het Chateau Marmont, legt zijn eigen - vele - geld op tafel om Elvis Presley's begeleidingsband te kunnen boeken en benadert Reprise Records voor een platendeal. Zo komt in 1972 "GP" uit, de eerste van twee solo-LP's met Emmylou Harris. Het is een magistrale plaat, met ontroerende lovesongs en aangrijpende verhalen over verloren liefdes. Nog niet eerder heeft Gram's muziek zo intens en kwetsbaar geklonken. De plaat bestaat voor de helft uit covers en de andere helft zijn originelen van Parsons zelf. Met de zeer professionele band op de achtergrond staat de plaat na bijna dertig jaar nog steeds als een huis. In 1995 worden de demo's van de plaat in beperkte oplage op CD uitgebracht, waarop ook het plezier en de professionaliteit van de opnames staat gedocumenteerd.

Om de plaat te promoten gaan Gram en Emmylou op toernee. Elvis' band is te duur, zodat ze uit andere muzikanten de begeleidingsband "Fallen Angels" samenstellen. Na aanvankelijk matige optredens, niet in de laatste plaats vanwege Gram's gefaalde afkickpoging, brengt hij de discipline op om te matigen waardoor de optredens steeds beter worden  ontvangen. Ze treden in maart '73 zelfs op in het legendarische Max's Kansas City in New York, waar de hele Warhol-entourage uithangt. De sfeer tussen Gram en zijn vrouw  Gretchen bekoelt door de intense omgang van Gram met Emmylou Harris. Hoewel beide haar verzekeren dat ze slechts een platonische relatie hebben, stelt Gretchen zich onmogelijk op. Voor het eind van de toer stuurt Gram's road manager Phil Kaufman haar terug naar Los Angeles.

Na de toer gaan Gram en Gretchen op vakantie met Gram's stiefvader om hun relatie te redden. Het wordt een ramp als Bob Parsons ze opbiecht dat hij destijds wodka het ziekenhuis in smokkelde voor Gram's moeder. Gram is diep getroffen; zijn moeder is immers in het ziekenhuis overleden aan een leveraandoening. Een nieuwe schok volgt als in juli 1973 Gram's vriend Clarence White wordt doodgereden. White is een veelgeprezen gitarist die ook meespeelde op "Sweetheart of the Rodeo". Tijdens de begrafenis speelt Gram aan het graf spontaan het spirituele lied "Farther Along" waarop vele mede-muzikanten inhaken en er toch nog een broerlijke atmosfeer ontstaat. Na de begrafenis praat hij na met zijn road manager en vriend Phil Kaufman en zegt dan  "Phil, if this happens to me, I don't want them doing this to me. You can take me out to the desert and burn me. I want to go out in a cloud of smoke". Ze maken een pact dat de eerste die sterft, in de Joshua Tree zal worden gecremeerd door de ander.

De plaat opent met "Return of the Grievous Angel", een prachtige melodie op een tekst van Tom Brown. Gram ontmoette deze student uit Boston tijdens de tournee en zette een gedicht van hem op muziek. Het verhaalt over diens verhouding, maar refereert ook aan Gram zelf. Hij is de "king (with) on his head an amphetamine crown". Het is een complexe compositie die er in slaagt warmte en bezorgdheid uit te stralen, en geeft de samenzang van Gram en Emmylou alle ruimte. Vervolgens "Hearts On Fire", een standaard countryballad die Emmylou al in haar reportoire had voordat ze Gram ontmoette. Het is een herschreven versie van een countryparodie; het origineel gaat over brandend maagzuur ("heartburn"). Van deze nieuwe versie, bewerkt door Emmylou's toenmalige vriend, druipt de intensiteit af.

Na de emotievolle opening volgt dan een ongecompliceerd vrolijk nummer: "I Can't Dance". Het is een cover van countryzanger Tom T. Hall. Het wordt onmiddelijk gevolgd door twee absolute hoogtepunten uit het oevre van Gram Parsons: "Brass Buttons" en "$1000 Wedding". Het schitterende "Brass Buttons" is een kwetsbare ballade, die op het moment van opname al acht jaar oud is. Gram schreef het tedere lied naar aanleiding van het overlijden van zijn moeder, terwijl het ook als het afscheid van een liefdesrelatie geïinterpreteerd kan worden. Nog niet eerder heeft Gram zo intens geklonken, maar in het magistrale "$1000 Wedding" wordt er nog een flinke schep bovenop gedaan. Het nummer is gebaseerd op zijn eigen geannuleerde huwelijksplannen, enkele jaren daarvoor met zijn eerste Califonische vriendin. Het nummer is dan ook al wat ouder: de eerste demo van het nummer werd gemaakt voor "Burrito Deluxe". Het is het meest intense nummer van de plaat, waarbij de droefheid welhaast ongemerkt overgaat in woede en frustratie. Het is het eind van de eerste plaatkant, die de luisteraar na zoveel intensiteit als verdoofd achterlaat.

Kant twee opent dan ook niet voor niets met een vrolijke cover van "Cash On The Barrelhead" van de Louvin Brothers. Het is het eerste deel uit de "Medley from Northern Quebec", dat bestaat uit twee nummers en klinkt alsof het tijdens een liveconcert werd opgenomen. Het is een poging om de sfeer van de toernee op plaat te zetten.  Een daadwerkelijke live-opname bleek geen haalbare kaart, waardoor het idee van de medley ontstond: het is gewoon in de studio in Hollywood opgenomen met een publiek van welgeteld vijf man. De rest van het publiek is gesampled van een liveplaat van Merle Haggard! De medley gaat over in een nieuwe versie van Gram's eigen psalm "Hickory Wind", een lied dat refereert aan zijn zuidelijke roots en dat het universele gevoel van heimwee beschrijft. Een eerdere versie van het nummer was reeds te vinden op "Sweetheart of the Rodeo".

Dan opnieuw een cover, het emotionele "Love Hurts", dat oorspronkelijk door de Everly Brothers werd gezongen. De zang van Gram en Emmylou is nimmer zo perfect geweest als op deze versie, en wordt dan ook op single uitgebracht. Het zal geen toeval zijn dat de rockgroep Nazareth het nummer een jaar later opneemt om er een grote hit mee te scoren. In 1983 wordt de live-versie van dit nummer (uit de toernee van 1973) voor een Grammy genomineerd. Dan gaat het tempo weer omhoog in "Ooh Las Vegas", dat dateert van de voorbereidingen van "GP", maar hier volledig is uitgewerkt.

De plaat besluit met een ode aan drie overleden vrienden van Gram: in "In My Hour Of Darkness" bezingt Gram zijn verdriet over het heengaan van Brandon de Wilde, Clarence White en Sid Kaiser. Het nummer omvat de essentie van Gram, met een zeer persoonlijke tekst in een religieuze toonzetting en een bijzonder emotionele vertolking.

Omdat Gram vlak na het voltooien van de opnames zelf komt te overlijden, is het gemakkelijk de tekst als een testament te zien. Om dezelfde reden wordt de volgorde van de nummers op de plaat niet door Gram zelf bepaald en het zal daarom zijn dat juist dit nummer het waardige besluit is geworden van één van de beste platen uit de popgeschiedenis.

Zodra de opnamen van de plaat zijn afgerond, besluit Gram een korte vakantie te nemen. Warner Brothers heeft een toernee voor Gram en Emmylou georganiseerd die in october 1973 moet starten en hem ook naar countryrock-minnend Nederland moet voeren. Voordat het zover is neemt hij zijn intrek in een hotel in Joshua Tree Memorial Park. Daar sterft hij plotseling,op 19 september 1973 aan een dodelijke combinatie van alcohol en morfine. Hij is 26 jaar oud.

De LP komt uiteindelijk uit in januari 1974. Zowel de titel als de hoesfoto worden anders dan oorspronkelijk de bedoeling is geweest. De titel "Sleepless Nights" wordt vervangen als het titelnummer niet wordt geselecteerd voor het album (het zal pas jaren later - met twee andere outtakes - op een verzamel-LP terechtkomen). Het oorspronkelijke concept voor de hoesfoto was een Harley Davidson met daarop Gram en Emmylou. Gretchen, inmiddels Gram's weduwe, wil niet dat de foto wordt gebruikt en de verantwoordelijke platenbaas respecteert de wensen van de naaste familie. Phil Kaufman, die hem nog met alle macht probeert te overtuigen dat het Gram's uitdrukkelijke wens is geweest om ook Emmylou op de hoes af te beelden, koopt daarop 25 kilo kippestront en dumpt dat op de parkeerplaats van de man met de uiteindelijke hoes on top of the pile.

Maar het verhaal eindigt hier niet. Gram's dood is minstens zo spectaculair als zijn leven. Bob Parsons ziet zijn kans schoon om nog snel geld over de rug van zijn overleden stiefzoon te verdienen en arrangeert een begrafenis voor Gram in New Orleans. Op die manier wil hij proberen aan te tonen dat Gram een ingezetene was van de staat Louisiana, waardoor hij aanspraak kan maken op Gram's nalatenschap.

Gram's road manager en vriend Phil Kaufman herinnert zich dan de belofte die hij Gram heeft gedaan na de begrafenis van Clarence White. Een deal is een deal, en na uitgezocht te hebben van waaruit het lichaam zal worden uitgescheept vertrekt hij samen met vriend Michael Martin met een geleende oude lijkwagen naar het LAX-vliegveld in Los Angeles. Ze weten de dienstdoende inlader te overtuigen dat de familie de plannen heeft gewijzigd en tekenen de ontvangstpapieren. Met het lijk in de wagen vertrekken ze naar de Joshua Tree, nemen voor de laatste keer afscheid, gieten benzine in de kist en steken de fik erin.

Enkele dagen later worden beide mannen gearresteerd, maar omdat het stelen van een lijk officieel geen overtreding is, krijgen ze een boete van $300 wegens het stelen van een doodskist. Hoewel Bob Parsons de laatste verkoolde resten alsnog in New Orleans laat begraven doet het hem weinig goed: een jaar later komt hij zelf te overlijden.

Hoewel Gram's muzikale pionierswerk wordt opgepikt door artiesten als de Black Crowes, Elvis Costello, de Rolling Stones en the Eagles, is hij toch altijd een cult-held gebleven. Zelfs zijn spectaculaire dood wordt overschaduwd als Jim "Time In A Bottle" Croce een dag na Gram om het leven komt bij een vliegtuigcrash. "Grievous Angel" wordt uitgebracht in januari 1974 en bereikt slechts de 195e plaats in de Billboard-lijsten. De invloed van de plaat wordt echter in de volgende jaren op waarde geschat als hij wordt opgenomen in de beste LP's aller tijden-lijsten van zowel de Nederlandse, Engelse als Amerikaanse popjournalisten. In 1990 komen "GP" en "Grievous Angel" samen op één CD uit, geremastered en voorzien van een gedegen essay. De plaat is sindsdien gestaag blijven verkopen: hij is nooit uit roulatie gehaald en ligt tot op de dag van vandaag als een midprice-CD in de platenwinkels.

Emmylou Harris brengt in 1975 haar eerste solo-LP uit, met daarop een hartstochtelijke hommage aan Gram. Vanaf dat jaar groeit ze uit tot één van de populairste countryzangeressen van de laatste twintig jaar. Zij brengt Gram dan toch nog naar de massa door op praktisch al haar LP's een Gram-klassieker op te nemen.

How much I've linked

Zoals met zoveel cult-artiesten het geval is, is er niet ontzettend veel over Gram op het web te vinden, maar is er wel een centrale pagina waar zo'n beetje alles kunt vinden. Dat is ook het geval op The Gram Parsons Homepage, waarop je ondermeer de teksten kunt vinden, een FAQ (frequently asked questions)-overzicht en zelfs ascii-artwork!

Een tip voor die-hard fans: mocht je nog niet weten waarheen dit jaar met vakantie te gaan, dan kun je terecht in Florida waar je je in Gram's Place tussen andere fans kunt vermaken. Bon voyage!
 

Calling me home...