Supercomputers: gevecht der giganten

 door HOTZE ZIJLSTRA

AMSTERDAM - IBM heeft z'n supersnelle ASCI White nog niet aan de praat, of rivaal Compaq kondigt alweer een rappere machine aan. Bij de ontwikkeling van supercomputers gaat het buiten het maatschappelijke en economische nut namelijk vooral om prestige. Want waarom zou je reusachtige rekenwonders laten schaken tegen de wereldkampioen van vlees en bloed?



Twee maanden geleden trok IBM de aandacht met een nieuwe computer voor het Accelerated Strategic Computing Initiative (ASCI), het project waarmee de Amerikaanse overheid de technologische vooruitgang probeert aan te jagen. De geleverde ASCI White is duizend maal krachtiger dan de elektronische schaakkampioen Deep Blue en veruit de snelste computer ter wereld. De krachtpatser bestaat uit 512 parallel draaiende RS6000-servers met 8192 processors aan boord en is aangesteld om bij het Amerikaanse Lawrence Livermore National Laboratory atoomproeven te simuleren. Daarvoor zijn zeer snelle rekenaars nodig, omdat bij het nabootsen van een kernreactie enorme hoeveelheden gegevens tegelijk moeten worden verwerkt.

Het zal IBM niet lekker zitten dat de Amerikaanse overheid rivaal Compaq vorige week de opdracht gaf een nog snellere computer te ontwikkelen: ASCI Q. Deze reus wordt ingezet bij het Los Alamos National Laboratory in New Mexico en is met bijna 12.000 processors tweeënhalf keer zo snel als ASCI White. Ook in grootte overtreft hij de IBM: vijf basketbalvelden tegenover twee. ASCI Q kost 200 miljoen dollar gaat vanaf het voorjaar van 2002 uitrekenen in hoeverre kernwapens onderhevig zijn aan veroudering.

Teraflops
Hoe rap deze apparaten zijn vergeleken met een gewone bureaucomputer? Bij benadering 5000 tot 20.000 keer. Het aantal megahertz, een bij desktop-pc's veel gebruikte aanduiding van de snelheid, is op supercomputers niet meer van toepassing. Hier spreekt men over giga- en teraflops. In gewone mensentaal komt dit neer op het aantal rekenkundige bewerkingen dat de computer per seconde kan uitvoeren. Duizend maal een miljoen van deze handelingen is gelijk aan een gigaflop. Een miljoen maal een miljoen is een teraflop, een één met twaalf nullen.

Apple maakt al enige tijd een desktop-apparaat dat door de fabrikant vol trots supercomputer genoemd wordt. Opschepperij natuurlijk, want zo'n ding past per definitie niet op een bureau. Zou dat wel het geval zijn, moet onmiddellijk de norm worden opgetrokken. Een harde definitie van een supercomputer bestaat dus niet. De snelle Apple is met 3,6 gigaflop trouwens niets vergeleken met de ASCI White die 12.3 biljoen berekeningen per seconde kan uitvoeren. Oftewel een snelheid haalt van 12.3 teraflop. Dat is meer dan twee keer sneller dan op één na snelste machine, ASCI Red van Intel.

ASCI Q kan straks meer dan 30 biljoen operaties per seconde aan. Ter vergelijking: de snelste supercomputer van Nederland haalt ongeveer één teraflop. Het gaat hier om een dubbele Origin 3800 van Silicon Graphics, die eind oktober in het Amsterdamse rekencentrum Sara wordt geplaatst.

Alpha-servers
ASCI Q bestaat uit een reeks gekoppelde Alpha-servers, de apparaten voor van Compaq voor zware bedrijfsmatige toepassingen. Het merk moet het op de markt voor dergelijke servers opnemen tegen onder meer IBM en Sun Microsystems. Compaq gebruikt de binnenkomer in het ASCI-programma dan ook dankbaar voor promotiedoeleinden. "We laten hiermee zien wat we in huis hebben", vertelt een woordvoerster van Compaq. "Het is een mooie demonstratie van de mogelijkheden van onze nieuwe Alpha GS-servers."

Bij IBM ligt men er niet wakker van. Zogezegd werkt het bedrijf nog aan een nog snellere machine die de medische wetenschap inzicht hoopt te geven hoe proteïnen zich gedragen in de menselijke genen. "Hiermee kunnen medici eventuele afwijkingen en dus ook ziektes zien aankomen", legt Hagman uit. "Wetenschappers kunnen die afwijkingen weliswaar bedenken, maar nog niet berekenen." IBM gaat zelf 100 miljoen dollar stoppen in de computer die binnen nu en vijf jaar klaar moet zijn. Het gevaarte kan één biljard processen per seconde kan verrichten. Een miljoen maal een miljard dus, dat wil zeggen één petaflop.

Bent u er nog? Als het aan de fabrikanten ligt hebben we binnen enkele jaren allemaal een supercomputer op het bureau staan. Bij de blauwe reus beweert men zelfs dat deze apparaten binnen tien jaar betaalbaar zijn voor iedereen. Maar in feite gebeurt dat al jaren. Het ding dat nu op ons bureau staat, heeft de rekenkracht van de snelste systemen van zes jaar geleden. Niemand zou alleen nog durven spreken van een supercomputer.

© 1996-2000 Dagblad De Telegraaf. Alle rechten voorbehouden.


Terug