Dagboek

Ik heb zowaar een boek gelezen!

'Onderwerp jezelf aan de discipline om iedere dag bijvoorbeeld dertig minuten te schrijven.'
Dat was de opdracht die Kristien Hemmerechts haar studenten gaf. maar in werkelijkheid gaf ze die opdracht aan zichzelf. Van 5 februari 2001 tot 15 februari 2002 hield ze nauwgezet een dagboek bij om zo veel mogelijk 'de waarheid te zeggen'. In dat jaar bracht ze veel tijd aan haar werktafel door, maar gaf ze ook lezingen in Nederland, België, Italië, Hongarije en Duitsland. Ze ontmoette lezers en schrijvers, fietste samen met haar vriend op de tandem door Madagaskar, volgde met verbijstering de terroristische aanslag in New York en de bombardementen op Afghanistan; ze kookte maaltijden, ging uit met vrienden, gaf les, ergerde zich, wond zich op en genoot. Dikwijls werd het dagboek een geheugenboek wanneer een beeld, een gebeurtenis of een uitspraak haar terug naar het verleden sleurden. Een onschuldig kaartje van een behulpzame lezeres confronteerde haar echter met de onbetrouwbaarheid van haar geheugen. Een cruciale herinnering aan haar kindertijd, die ze in menig interview enthousiast had verteld, bleek niet met de waarheid te stroken. De waarheid, moest zij vaststellen, laat zich niet zo makkelijk zeggen.

Het heeft me geen jaar gekost om dit boek te lezen, maar toch zeker wel twee maanden. Er zijn nou eenmaal zoveel andere dingen te doen. Ik heb me vast niet aan de discipline gehouden om iedere dag bijvoorbeeld dertig minuten te lezen.
Maar het bleef me boeien. Ga maar na: Het dagboek van een 45-jarige schrijfster! Als ik in mijn leven andere keuzes had gemaakt, had dat mijn dagboek kunnen zijn...
Zo zou ik ook willen leven. Geen 9 tot 5 baan. Eigen keuzes maken. Interessante mensen ontmoeten. Voordrachten geven. Les geven. Werken wanneer je inspiratie hebt. Reizen. Vrijen. Leven!
Niet dat Kristien het gemakkelijk heeft. Ze werkt hard. En ze heeft een hoop ellende meegemaakt. Haar twee zoontjes en haar echtgenoot zijn overleden, met haar zus gaat het ook niet goed. Zulke dingen laten je nooit meer los en ze keren in het dagboek dan ook regelmatig terug.

Terwijl ik aan het lezen was, werd ik vaak geraakt door een passage en ik dacht: "Dit is een mooi stukje, laat ik dat citeren in mijn weblog." Maar toch valt dat niet mee, want als je een stukje citeert, ruk je dat misschien uit zijn verband.
Van de andere kant: Het hele boek bestaat uit kleine stukjes, vaak zonder verband met de rest. Een paar citaatjes dan maar:

Blz 67: "De verschillende dingen die niet in dit dagboek terechtkomen. De vele redenen om iets weg te laten. Zoals daar bijvoorbeeld is: er niet meteen woorden voor hebben. Het gigantische verschil tussen een beetje lopen denken aan dit en aan dat, en het opschrijven. Maar ook: De gevoelens van de medemens -- zijn/haar recht op privacy; en ook: Je eigen behoefte -- mijn behoefte dus -- aan privacy, mijn recht om dingen voor mezelf te houden. Heb toch al de neiging om mezelf in een ietsjes beter daglicht te plaatsen. Laat wel eens links en rechts een detail weg. "U bent zo openhartig, mevrouw Hemmerechts." Tot op zeker hoogte, ja. En nu ga ik een openhartige boterham met een eitje eten."

Dat geldt ook voor mijn weblog! Misschien zelfs in versterkte mate. Er zijn stukken die Kristien over haar naaste familie schrijft die ik hier niet eens wil citeren, omdat ik ze te confronterend vind. Maar ze hebben me wel geraakt...

Blz 87: "Teruggedacht aan lunch op Belgische ambassade in Montreal met docenten van de universiteit, onder wie een blijkbaar erg belangrijke vrouw die zodra ze in de gaten kreeg dat ik niet in het Engels vertaald was en dat waarschijnlijk ook nooit zou worden, haar stoel naar achteren schoof en zich moest beheersen om niet van tafel op te staan. Je kon haar zien denken: 'So I'm wasting my time here.' Zat op haar kostbare kont haar kostbare tijd te verspillen. De ommezwaai van hoffelijk naar grof was bepaald spectaculair. Deed me denken aan de US of A waar mensen ook nooit een minuut zullen investeren in een gesprek waar ze op korte of lange termijn geen munt uit kunnen slaan.
Vreemd hoe zo'n vrouw daar plotseling terug is. Zonnige ochtend, krantje halen, vaag verlangen naar zuidelijke oorden, en dan volstrekt onaangekondigd dat kille, berekenende mens. U was niet uitgenodigd! Maar ze is er vaker, die vrouw; staat voor angst ontmaskerd te worden. Door de mand vallen. Not such an interesting person after all, that Hemmerechts.
Is ze, of is ze niet de moeite waard?"

Tja, Kristien is lastig te vertalen, al was het maar omdat haar boeken af en toe zelf een mengelmoesje van talen zijn. Toch heb ik goed nieuws: Kristien is al vertaald. Ik heb het zelf gedaan!

Blz 116: "Heerlijk gedanst met Tom Lanoye. Ook dat was verrassend. Om halfvier thuis. Geen druppel alcohol gedronken. Geslapen tot elf uur. Mama jarig vandaag. Drieënzeventig!"

Het lijkt me heerlijk, maar ik kan niet dansen. Onlangs heb ik het weer eens geprobeerd... Het lukte nog het best als ik mijn ogen dichtdeed en me blind liet leiden. Maar ik heb alleen geleerd te dansen als man! Dat is zo anders...
Mijn mama is ook drieënzeventig!

Blz 121: "Zal ik eens iets in dit dagboek schrijven wat ik liever voor mezelf hou?"

De volgende alinea verklap ik lekker niet.

Blz 150: "Mooi zou ook zijn om in mijn agenda een extra week te ontdekken. Zo eentje waar niemand anders weet van heeft, helemaal alleen voor mij."

Wie wil dat niet?

De stukken over 11 september en over de fietstocht op Madagaskar zal ik hier overslaan. Ik wil alleen nog het slot citeren. Vind je dit meisje zielig? We zijn allemaal alleen, net zo alleen als Ingertje!

Blz 379: "Er waren eens een mama en een kindje die zoveel van elkaar hielden dat ze elkaar beloofden altijd bij elkaar te blijven. Wat er ook gebeurde, nooit zouden ze elkaar verlaten. Het kindje zou nooit groot worden, en de mama nooit oud of lelijk. En altijd zouden ze gelukkig zijn.
"Ze gelooft het echt", zei de mama met een vertederde glimlach...
[...]
Maar Ingertje had ieder woord gehoord. Wild ging haar hart in haar borst tekeer. Ze was een dom, onnozel wicht! Een kind dat geloofde wat mama haar vertelde! Nooit, nee nooit zou ze nog...
Maar het was haar niet zo duidelijk wat ze nooit meer zou doen. Mama mocht niet weten dat zij wist... Als ze deed alsof ze het niet wist, dan zou mama misschien... Alles moest blijven zoals het was. Ze zou het allemaal uitwissen. Dat was het beste wat ze kon doen.
De deur van haar slaapkamer werd zachtjes dichtgetrokken. Ingertje was alleen."

Labels: Boeken

<< Home