Geschiedenis
Hoe XS4ALL ontstond
XS4ALL (access for all) heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis. De provider stond aan de wieg van internet en leverde als eerste internettoegang aan particulieren in Nederland. De initiatiefnemers waren internetpioniers en technici uit de hackersscene: Rop Gonggrijp, Felipe Rodriquez en Paul Jongsma. Na de oprichting ontwikkelde het bedrijf zich tot een van de meest opvallende en vooruitstrevende internetproviders in Nederland. De eerste jaren van het bedrijf waren veelbewogen, met spraakmakende reclamecampagnes, rechtszaken en een auteursrechtenvrij festival.
Utopia
In 1992 ontmoetten Rop en Paul Felipe Rodriquez. Felipe was operator van het Bulletin Board (BBS) Utopia. Utopia was een online verzamelplaats voor hackers waar trucs, tips en bestanden uitgewisseld werden. In die tijd ging dat nog met 300 tot 1200 bps. Internet stond nog in de kinderschoenen. Providers waren er niet en alleen via de universiteiten was toegang tot internet mogelijk.
Internet in Nederland
Systeembeheerder Matthew Lewis had in 1989 accounts geregeld voor Rop, Paul en Felipe op een systeem bij de Universiteit van Amsterdam. Door een hackincident werd Matthew eind 1992 gedwongen deze accounts op te zeggen. Toen ontstond het idee om zelf voor internet te gaan zorgen. In Amerika waren de eerste Internet Service Providers (ISPs) al een tijd bezig. In Engeland was de ISP Demon erg succesvol. In Nederland was op dat moment alleen NLnet actief. NLnet leverde alleen toegang tot internet aan bedrijven en niet aan particulieren omdat er, volgens NLnet, geen markt zou bestaan voor particulieren. Dit zou een grote misvatting blijken.
HackTic
Tijdschrift voor techno-anarchistenBekijk het Hack-Tic Magazine Archive
De eerste stap
In 1989 kwamen Rop, Paul en Felipe in contact met Matthew Lewis. Hij werkte als systeembeheerder bij de Universiteit van Amsterdam en zorgde ervoor dat Rop, Paul en Felipe een account kregen op een systeem bij de Universiteit van Amsterdam. Ook maakte hij een e-mailkoppeling met Utopia. Inbellers bij Utopia konden nu wereldwijd e-mail versturen. De eerste stap was gezet.
Rechtszaak: Scientology vs Karin Spaink & XS4ALL
Op 16 december 2005 kwam na 10 jaar een eind aan de juridische strijd van de Scientology kerk tegen XS4ALL en Karin Spaink. Kern van het conflict betrof de internetpublicaties van het Fishman Affidavit. In deze Amerikaanse rechtbankgetuigenis werd in 1995 geciteerd uit stukken van de Amerikaanse sekte Scientology. Deze teksten dienden als bewijs in de rechtszaak en waren daarom openbaar. Dankzij internet werden de teksten razendsnel verspreid over de hele wereld. Publiciste Karin Spaink zette ze op haar website bij XS4ALL om haar kritiek op de sekte kracht bij te zetten.
Scientology probeerde over de hele wereld de teksten van websites te laten verwijderen. De organisatie beschuldigde XS4ALL en Spaink van auteursrechtschending en daagde hen voor de rechter. XS4ALL meende als internetprovider niet verantwoordelijk te zijn voor de daden van haar gebruikers. Het was de gedaagden bovendien niet te doen om het schenden van een auteursrecht, maar om het opstarten van een maatschappelijke discussie over Scientology.
Op 5 september 1995 deed een deurwaarder, bijgestaan door vertegenwoordigers van de sekte, een inval bij XS4ALL om beslag te leggen op materialen van klanten die volgens Scientology inbreuk maakten op haar auteursrechten. Spaink, XS4ALL en twintig andere providers van wie de klanten stukken van Scientology op hun website hadden geplaatst, werden in kort geding gedagvaard. De president van de rechtbank wees de vorderingen van Scientology af.
Er volgde een slepende rechtsgang, steeds in het voordeel van Spaink en XS4ALL. XS4ALL en Spaink hebben in totaal 4 keer gewonnen van Scientology (kort geding, bodemprocedure in eerste aanleg, hoger beroep en verwerping van het cassatieberoep). Scientology kon de zaak niet voortzetten bij het Europese Hof van Justitie, waarmee de zaak definitief ten einde kwam. Het is een belangrijke uitspraak: de rechter vindt dat de provider alleen maar de bieder van technische faciliteiten is. Providers zijn dus niet aansprakelijk voor wat klanten op hun website zetten.
De eerste dag
Op 1 mei 1993 ging XS4ALL open voor het publiek en was de eerste ISP in Nederland een feit. Maar er gebeurde iets wat niemand voorzien had. Diezelfde avond om 19 uur had de 500ste klant zich al aangemeld! Het gevecht om de groei bij te benen was begonnen en dit gevecht zou niet meer stoppen.
Slapen naast servers
Serverruimte XS4ALL op de Prins Hendrikkade
Anekdotes: Spreek ik met internet?
- Helpdesk: U heeft contact met de helpdesk gehad? Oh, dat was ik niet, dan heeft u een collega van mij gesproken.
Klant: Meent u dat nou? Mijn excuses. Ik werk namelijk zelf in de automatisering, en ik had niet verwacht dat er TWEE vrouwen bij een computerbedrijf zouden werken. - “Goedenmiddag, ik wil graag 3 e-mailadressen. Een in Rotterdam, een in Utrecht en een in Nijmegen.” (1994).
DDS
XS4ALL en DDS op de Prins HendrikkadeHacktic wordt Stichting XS4ALL
Als onderneming sluit Hacktic (zoals XS4ALL toen nog heette) het eerste jaar met verlies af. Het idealisme kent zijn grenzen. Er wordt besloten om de prijzen te verhogen en de naam te veranderen van Hacktic in XS4ALL, om de associatie met ‘hackers’ te vermijden.
Van Stichting naar XS4ALL Internet BV
Een van de eerste homepages
Rechtszaak: XS4ALL vs AbFab
Op 12 maart 2004 besliste de Hoge Raad dat XS4ALL spam mag weigeren op haar netwerk. Een internetprovider heeft dus geen vervoersplicht. Hiermee kwam een einde aan een rechtszaak die XS4ALL begin 2002 had aangespannen tegen AbFab. Deze Amstelveense firma legde zich toe op het verzenden van spam: grote hoeveelheden commerciële e-mail. De Hoge Raad vond het feit "dat XS4ALL exclusieve rechten heeft op haar computercapaciteit, transmissiecapaciteit en klantenbestand (haar computersysteem)" zwaarder wegen dan het beroep op vrijheid van meningsuiting dat Abfab deed.
XS4ALL was blij met deze uitspraak, maar ook bezorgd over de stelligheid waarmee de Hoge Raad eigendomsrecht laat prevaleren boven de vrijheid van meningsuiting. We hechten grote waarde aan het vrije verkeer van berichten, en is het met de Advocaat-Generaal eens dat providers voldoende zwaarwegende gronden moeten aanvoeren om derden het gebruik van hun faciliteiten te beletten. XS4ALL zal verkeer alleen op voorhand weigeren als dat technische overlast oplevert, zoals bij spam en virussen.
Op grond van dit arrest kunnen alle providers in Nederland op voorhand een verbod instellen op het toezenden van spam, ook als deze aan hun zakelijke klanten is gericht. Daarmee gaat dit oordeel verder dan het wettelijk spamverbod in Nederland (sinds 19 mei 2004). Die wet verbiedt alleen het bespammen van particuliere e-mailadressen, maar laat zakelijke e-mailadressen vogelvrij.
XS4ALL opgericht
In 1992 leerde Felipe via Utopia Cor Bosman kennen. Cor werd de vierde persoon in het groepje. Rop was de spil, Felipe de visionair en Paul en Cor waren de technici. De eerste maanden van 1993 stonden volledig in het teken van het opzetten van XS4ALL, het vlaggenschip van het HackTic-Netwerk. Er moest gezorgd worden voor computers en modems en voor een verbinding met NLnet. Het viertal dacht dat XS4ALL na een half jaar ongeveer 500 gebruikers zou hebben.
Van muurkast tot multinational
Mede-oprichter Cor Bosman over de beginperiode van XS4ALL: "Rop woonde in de Bijlmer. In zijn muurkast stonden twee computers. Daar begonnen we mee. Ik zeg wel eens dat ik de hele ontwikkeling van XS4ALL heb meegemaakt, van muurkast tot multinational. We zijn namelijk een heuse multinational geweest: XS4ALL heeft korte tijd in België gezeten."
HEU
Hip 1997 HIP(Hacking in Progress)
Steun voor Radio B92
Radiostation B92 was het "boegbeeld van de onafhankelijke berichtgeving" in voormalig Joegoslavië.
In december 1996 begint B92 met uitzendingen via internet. XS4ALL steunt het radiostation met een vaste verbinding, machines en bandbreedte om de uitzendingen via internet te kunnen distribueren. Deze digitale uitzendingen worden via de satelliet door de BBC Worldservice opnieuw uitgezonden. Via een netwerk van lokale zenders is B92 in heel Servië te beluisteren, ondanks herhaaldelijke pogingen om de zender het zwijgen op te leggen.
In april 1999 worden de medewerkers van B92 door de Servische autoriteiten uit hun studio gezet en verliezen hun uitzendvergunning. Op de oude plaats van B92, en met gebruik van de naam, beginnen de Servische autoriteiten een eigen propagandazender.
XS4ALL richt samen met onder meer De Balie, De Digitale Stad en De Waag een steungroep op voor de onafhankelijke Joegoslavische zender. Deze B92-steungroep start een website (helpb92.xs4all.nl) waar de uitzendingen te beluisteren zijn via real audio.
Geen lijnen van de PTT
De PTT had de nodige moeite om de activiteiten van het beginnende XS4ALL te doorgronden. Cor Bosman : "Op een zeker moment breidden we uit van twintig naar honderd telefoonlijnen. De PTT weigerde die nieuwe lijnen aan te leggen. Ze hadden er wat grafieken bij gepakt en daaruit bleek dat we met die twintig lijnen nooit belden. Het kostte behoorlijk wat moeite om uit te leggen dat het ook mogelijk is om op een telefoonlijn alleen gebeld te worden."
De mensen van het eerste uur
Op zondag 3 maart 1996 overleed mede-initiatiefnemer Matthew Lewis aan AIDS. XS4ALL is hem zeer dankbaar voor alles wat hij voor XS4ALL gedaan heeft en blijft actieve steun geven aan het AIDS-fonds. In 1997 besloot Felipe Rodriquez te vertrekken bij XS4ALL. Hij vond dat het tijd was voor een frisse wind, een nieuwe manager die XS4ALL de volgende fase kon invoeren. Van een piepkleine provider was het bedrijf in een kleine vijf jaar gegroeid naar een middelgroot bedrijf, met 40.000 klanten. Ook Rop Gonggrijp verliet XS4ALL; hij startte een succesvol beveiligingsbedrijf: ITSX.
