XS4ALL Internet bv

De privacy brokkelt in Nederland steeds verder af. Of beter gezegd, de privacy wordt bewust afgebrokkeld. Enige jaren geleden is een trend ingezet die lijkt te hebben gezorgd voor een nieuwe manier van denken over privacy. Van een vanzelfsprekend recht ons leven te leven zonder al te veel inmenging lijkt privacy een woord geworden dat alleen nog door activisten in de mond genomen wordt. En natuurlijk door Hen Die Iets Te Verbergen Hebben.

Op de een of andere manier lijken we te hebben geaccepteerd dat veiligheid en privacy nou eenmaal niet samengaan en dat we dus in deze tijden van fanatici en terroristen, volgens de rechte lijnen van de Bush-logica niet vóór privacy mogen zijn. Want voor privacy = tegen veiligheid = voor terroristen. (Either you are with us, or you are with the terrorists)

Dat is een kwalijke zaak, omdat het simpelweg niet klopt. Veiligheid en privacy zijn geen tegengestelden van elkaar, ookal lijkt dat soms zo te zijn omdat terroristen baat hebben bij privacy. Iedereen heeft baat bij privacy, omdat iedereen iets te verbergen heeft. Niet altijd en voor iedereen, maar afhankelijk van de context. Zelfs mensen die niks te verbergen hebben, vertellen misschien niet aan iedereen hoeveel ze verdienen of hoeveel schulden ze hebben. Ze zeggen misschien niet tegen wildvreemden op straat waar hun kinderen op school zitten. Ze vertellen misschien liever niet aan al hun collega’s welke hobbies ze hebben. Of waar ze hun weekend doorbrengen, of hoevaak ze seks hebben. Privacy wordt vaak gezien als iets dat wordt gebruikt om zaken te verbergen die niet door de beugel kunnen. Maar privacy betekent juist de mogelijkheid, dingen voor jezelf te houden ookal is er niks mis mee. Zelf kunnen bepalen wat je met wie deelt is een essentieel onderdeel van een waardig leven en van een leven op eigen verantwoordelijkheid. Daarom is privacy een grondrecht.

Toch zijn er situaties te bedenken waarin veiligheid meer waard is dan dat grondrecht. Als het erop lijkt dat iemand op straat een pistool bij zich heeft, kan de politie diegene fouilleren. Wanneer iemand ervan wordt verdacht een aanslag te gaan plegen, kan diegene worden gevolgd en afgeluisterd. Wanneer er aanwijzingen zijn dat iemand een bom in huis heeft, kan het betreffende huis doorzocht worden. Allemaal voorbeelden waarbij de inbreuk op de privacy te rechtvaardigen is. Er is een duidelijke reden waarom de inbreuk nodig is. Maar steeds meer maatregelen die de overheid voorstelt, breken zonder reden in op de privacy van mensen. Enorme hoeveelheden camera’s op straat houden iedereen in de gaten, verdacht of onverdacht. In sommige straten en stations wordt iedereen gefouilleerd, zonder dat er sprake is van een verdenking. De bewaarplicht zorgt er straks voor dat van iedereen wordt bijgehouden met wie getelefoneerd en ge-emaild wordt en welke websites worden bekeken.

Ik vind die ontwikkeling een ernstig probleem. We moeten dingen voor onszelf kunnen houden en we moeten zelf kunnen bepalen wat we voor onszelf houden en wat niet. Mensen doen niks mis als ze een dagboek bijhouden, als ze slapen, als ze alleen willen zijn op hun kamer of wanneer ze naar de wc gaan. Ze doen niks mis, en toch mag niet iedereen meekijken.

Gelukkig ben ik niet de enige die zich zorgen maakt. Op 21 september worden in De Balie in Amsterdam voor de vijfde keer de Big Brother Awards uitgereikt aan de persoon, het bedrijf en de overheidsinstelling die de privacy het afgelopen jaar het ernstigst geschonden hebben. Nominaties kunt u, voorzien van uitleg, sturen aan info@bigbrotherawards.nl.

Een bijdrage van Niels Huijbregts

Niels werkt op de afdeling Public Affairs van XS4ALL als woordvoerder.