Netwerk Neutraliteit en Aansprakelijkheid ISPs zijn Communicerende Vaten

Door Joris van Hoboken, 20 June 2007

Dinsdag 12 juni was ik op het door ECP.nl georganiseerde symposium over Netwerk Neutraliteit. Het debat over Netwerk Neutraliteit is een debat over de vraag in hoeverre het toegestaan is dat broadband providers gaan discrimineren tussen verschillende pakketjes die ze over het netwerk bezorgen. Deze discriminatie kan bestaan uit het bevoordelen van pakketjes van bepaalde informatie aanbieders die daar extra voor betalen, het moedwillig benadelen van de kwaliteit van de doorgifte van pakketjes van bepaalde informatie aanbieders, of zelfs het filteren van pakketjes van informatie aanbieders die je als Internet Service Provider niet door wil laten, omdat je dat niet in jouw belang vindt.

Deze handelswijzen zijn op zijn zachtst gezegd controversieel, en in strijd met een basaal idee van het Internet als een netwerk van domme netwerken, waar de intelligentie aan de randen zit. De voordelen van de domheid van het Internet, in andere woorden het end-to-end beginsel, zijn volgens vele deskundigen de grootste reden van het succes van het Internet. Deze voordelen zijn aan de ene kant economisch van aard, denk aan innovatie (aan de randen van het netwerk!), keuzevrijheid van de consument, mededinging, en aan de andere kant gelegen in de vrijheid van meningsuiting en informatievrijheid.

Het debat wordt het hevigst gevoerd in de Verenigde Staten. Ilse van de Haar van TILEC, die een paper presenteerde over Netwerk Neutraliteit en Europees Recht, legde op het symposium uit dat de hevigheid van het debat in vergelijking met Europa, voortkomt uit het gebrek aan regelgeving dat in de VS van toepassing is op broadband providers plus het gebrek aan mededinging op deze markt. Hoewel broadband providers in Europa dus al gebonden zijn aan regels die voor een deel ook netwerk neutraliteit zouden kunnen garanderen, is het debat in Nederland en Europa net zo goed relevant.

Hoe het Internet in kabeltv 2.0 kan veranderen

Ik heb het debat namelijk altijd hoofdzakelijk opgevat als een debat over het ‘wenselijke’ business model van broadband providers. Joost van der Vleuten, hoofd strategie van het DG Energie en Telecom van het Ministerie van Economische Zaken, gaf het in zijn voorbeschouwing al aan. Het huidige telecommunicatie en media landschap is door ontwikkelingen zoals convergentie en concentratie een warboel van met elkaar concurrerende entiteiten geworden. Niet in de laatste plaats zijn het de telecombedrijven, ook in de EU, die een heroverweging aan het maken zijn - en waarschijnlijk ook moeten maken - over hun strategische belangen. Het basale idee achter deze heroverweging is, is dat zij tot nu ’slechts’ pakketjes aan het doorgeven zijn. Ik bedoel dat zeker niet denigrerend. Ook mijn dank hiervoor is groot. Het punt is alleen dat zij donders goed door hebben dat de doorgifte van sommige van deze pakketjes voor de verzenders en/of ontvangers meer waarde heeft dan de doorgifte van andere pakketjes. Google pakketjes zijn misschien wel waardevoller dan die van Ilse. En voor streaming van Talpa’s ‘De Gouden Kooi’ valt misschien wel meer te vragen dan voor streaming van een not for profit evenement op de Universiteit Twente. VoIP is natuurlijk helemaal niet slim om door te geven als je zelf al telefonie aanbiedt en datzelfde geldt voor allerlei andere concurrerende diensten. Maurice Wessling, sinds kort werkend voor de Consumentenbond, kwam met het illustratieve voorbeeld van Vodafone Internet, waarmee je niet mag SMSsen over IP.

Ed Whitacre, de CEO van AT&T, de grootste telco van de Verenigde Staten heeft het debat aangezwengeld met de volgende strijdvaardige mededeling: “[..] what they [Google en anderen, JvH] would like to do is use my pipes free, but I ain’t going to let them do that because we have spent this capital and we have to have a return on it. [..] Why should they be allowed to use my pipes?The Internet can’t be free in that sense, because we and the cable companies have made an investment and for a Google or Yahoo or Vonage or anybody to expect to use these pipes [for] free is nuts!” Sindsdien is AT&T één van de duidelijkste lobbyisten tegen de introductie van Net Neutrality regulering.

Schoenmaker blijf bij je leest!

Wat soms onderbelicht blijft in dit debat is een van de voordelen die de neutraliteit de broadband providers biedt, namelijk een beperking van aansprakelijkheid. Als de Internet diensten op netwerk niveau besluiten zich uit eigen belang/beweging te gaan bemoeien met de inhoud of herkomst van pakketjes, dan openen ze de mogelijkheid dat anderen hen vragen in hun belang hetzelfde te doen. Zonder het te weten zouden de telco’s met hun bemoeienis zich wel eens een hoop juridische problemen op de hals kunnen halen. Dit stelt ook Michael Geist, vooraanstaand academicus uit Canada op het gebied van Internet recht, naar aanleiding van een bericht in de LA Times dat AT&T van plan is auteursrechtelijk beschermd materiaal te gaan filteren. Als ISP’s de mogelijkheid hebben bepaald verkeer te benadelen of te filteren, en ze doen dat in sommige gevallen ook, dan is voor de rechter maar ook de wetgever de stap om deze inmenging in bepaalde gevallen tot verplichting te maken natuurlijk sneller gemaakt.. De wetgever zoekt al lang naar wapens in de strijd tegen illegaal internet verkeer en zal (naar ik vrees) in dat geval niet schromen deze kans te grijpen het open Internet een vernietigende slag toe te brengen.

In de huidige Nederlandse regelgeving, voorkomend uit de richtlijn elektronische handel, is een aparte bepaling opgenomen voor de doorgifte op het Internet van informatie van derden. Deze ‘mere conduit’ bepaling is speciaal geschreven voor de ISP’s, en sluit hun aansprakelijkheid voor de inhoud van derden uit. Er geldt wel een belangrijke voorwaarde, er mag geen inmenging zijn met de betreffende informatie van derden. Zoalng ISP’s zich niet met de afkomst en inhoud van Internetverkeer bemoeien zitten ze qua aansprakelijkheid dus op rozen.

Samenvattend, de neutraliteit van netwerkdiensten en hun aansprakelijkheid zijn juridisch gezien communicerende vaten. Als ISP’s besluiten zich bezig te houden met de inhoud en afkomst van Internet verkeer, ten behoeve van het afromen van de waarde van dit verkeer, dan krijgen ze ook te maken met de minder prettige kanten van de inhoud van sommige pakketjes. Namelijk de aansprakelijkheid voor de schade die dit verkeer anderen kan berokkenen. Misschien dat dit een goede reden is voor de netwerkdiensten van het Internet zich een paar keer goed achter de oren te krabben voor ze beginnen met het filteren, bevoordelen en benadelen van Internet verkeer.

Een bijdrage van Joris van Hoboken

Joris van Hoboken is promovendus op het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar zoekmachines en informatievrijheid. Deze bijdrage is geschreven op persoonlijke titel.

Reacties

Commentaar is gesloten

  1. […] Naar aanleiding van het onlangs georganiseerde symposium over netneutraliteit geeft Joris van Hoboken op XS4All’s Opinieweblog zijn analyse van dat debat en z’n visie op netneutraliteit. Daarbij haalt hij een belangrijk punt aan: Wat soms onderbelicht blijft in dit debat is een van de voordelen die de neutraliteit de broadband providers biedt, namelijk een beperking van aansprakelijkheid. Als de Internet diensten op netwerk niveau besluiten zich uit eigen belang/beweging te gaan bemoeien met de inhoud of herkomst van pakketjes, dan openen ze de mogelijkheid dat anderen hen vragen in hun belang hetzelfde te doen. Zonder het te weten zouden de telco’s met hun bemoeienis zich wel eens een hoop juridische problemen op de hals kunnen halen. […]

  2. Olaf Seibert 22 June, 2007 12:54:38

    Netwerkneutraliteit is in het Nederlands 1 woord, niet 2.

  3. Joris van Hoboken 25 June, 2007 10:51:07

    Peter Olsthoorn heeft een uitgebreid verslag plus commentaar op de bijeenkomst op Netkwesties: http://www.netkwesties.nl/editie152/artikel3.html

  4. Diederick van Velzen 25 June, 2007 21:48:21

    Ik zie gebrek aan regelgeving niet als een gebrek.

    Wat hier aan de orde is, is waarschijnlijk de regulering van e.g. P2P-verkeer en abjecte meningen.

    Hoe langer het Internet bestaat des te meer wetgeving zal worden gecreerd om vrijheden in te dammen.

    Het Internet is meer en meer ‘eigendom’ aan het worden van ‘overheden’ waar voorheen de overheid nauwelijks benul had van zaken.

    Internet moet worden gecontroleerd… liefst net als snelheden op wegen met automatische mechanismen.

    Meer informatie over vrijheid & vrij van overheid : www.strike-the-root.com

  5. Diederick van Velzen 25 June, 2007 23:36:12

    Het is altijd het Hegelian dialectisch principe : je verzint een verschrikkelijke argument in dit geval kinderporno of de verschrikkelijke terrorist. Niemand is waarschijnlijk tegen bestrijding van kinderporno en dus is niemand tegen regulering van Internet. Dat is de eerste stap. Een klauw van de overheid heeft zich gezet op het domein Internet en iedereen vind dat wel okay, logisch, kinderporno en de verschrikkelijke terroristenmannen. De consensus is reeds gekneed in de goede richting. Overheidsbemoeienis is ge-accepteerd en dus kunnen we weer een stapje verder gaan. Verzin zelf maar wat, portjes dicht ? packetjes droppen ?

    De overheid vind Internet eigenlijk helemaal niet leuk in z’n huidige vorm. Even als vele andere organisaties. Dus goed opletten wat er gaat gebeuren de komende 20 jaar. Waarom niet leuk ? Wel, het is bijvoorbeeld schandalig als je Bush of Jan Peeter een lul noemt terwijl iedereen dat kan lezen over de ganse wereld. Vroeger kon dat helemaal niet… Dus dat is niet iets waar men op zit te wachten als ‘machtige elite’. Politici worden niet voor niks politici; dat zit in de psychologische gesteldheid en hun ‘worldview’. Het graag willen bemoeien met andermans zaken zit in het bloed. Je hebt er tegenwoordig een groot ego voor nodig en een dosis bemoeizucht. Geldingsdrang bij Rita & Rutte is daar een ludiek voorbeeld van. De recidiverende kleuter-episodes uit Den Haag zijn vermakelijk mits ze niet dagelijks langs zouden komen. Het zijn de mensen die ons ‘regeren’. De meeste gangbare mensen die geboren worden in Nederland hebben niet zozeer de behoefte om anderen ‘te regeren’. Maar dit even terzijde. Hoewel er geen invloed is van de burgers op de politiek(als louter stemmen), is er wel Internet waar invloed vanuit gaat. Voorbeelden zijn discussies bijvoorbeeld geenstijl hoaxes; rechtzaken; veel gratis kranten en columns, blogs en consumenten-sites, tuftuf-club etc etc. Deze vrije uitwisseling van ideeen neemt aandacht weg en dus invloed weg van traditionele ideeen in de reguliere media en politiek. Internet heeft de politiek veranderd. Uiteindelijk komt er een tegenbeweging uit de politiek die Internet wil veranderen. Het moet stoppen dat Internet; ongewenste invloed en ideology; burgers gaan van alles roepen en organiseren. Dat veranderen van Internet gaat niet in 10 jaar, logisch. Dat heeft tijd nodig om te kneden. Dat duurt wel even.

    We hebben wellicht over een aantal jaar een zeer ‘neutraal’ netwerk met gematigde neutrale columns :) Goedgekeurd door het Ministerie van Voorlichting en Media.

  6. Paul Sijben 30 June, 2007 22:14:20

    De discussie over netwerkneutraliteit wordt door zowel voor- als tegenstanders verkeerd gevoerd. Het gaat niet, zoals AT&T de wereld wil doen geloven, over het gratis gebruik van netwerken, iedereen die twee seconden rationeel nadenkt snapt dat dat niet kan. Het gaat ook niet, zoals de andere kant beweert over het filteren van sites vanwege commerciële doeleinden, zeker in europa werkt dat niet omdat we hier wel keuze hebben tussen ISPs (hoewel KPN er heel veel heeft ingelijfd….). Als iedereen een stap terug kan doen uit de loopgraven dan kan energie die nu wordt gestoken in vruchteloos geruzie gestopt worden in een productieve stap voorwaarts.

    Breedband Internet laat heel duidelijk zien waarom het businessmodel rond flat-rate Internet niet werkt. Peer2Peer muziek en films delen is het voornaamste gebruik van 10Mb/s+ breedbandnetwerken, dit zet de ISPs financieel onder druk. Macro-economisch gezien is het belachelijk dat het duurste deel van het netwerk op deze manier wordt gebruikt. Micro-economisch gezien echter is het de beste manier voor veel mensen om aan media te komen (niet legaal, maar waar vind je legaal zoveel aanbod? Gemiste kans voor de media industrie…)

    Volgens mij is de enige reële manier voorwaarts om in de eerste plaats te erkennen dat er een basis Internet dienst is (wat we nu hebben), waar de ISP alles vervoert wat aangeboden wordt (tenzij expliciet verordonneerd om het te filteren, ala KPN en telefoon gesprekken). Echter deze dienst zal vollopen met troep, (p2p, spam etc.), het is niet economisch haalbaar om daar bandbreedte tegen op te bouwen.
    Ten tweede zal er een “extra” dienst komen waar tegen betaling bandbreedte voor specifieke toepassingen kan worden gehuurd, tijdelijk of permanent. Een slimme aanbieder maakt het niet uit waar deze bandbreedte voor wordt gebruikt.

    Dit model heeft allerlei implicaties, ik realiseer me dat terdege. De grote partijen zullen die banbreedte kopen en hun diensten zullen beter (sneller etc.) bij de klanten aankomen dan diegenen die door de rivier van sh*t moeten waden omdat ze geen geld hebben de bandbreedte te kopen. Het is anders, maar hoeveel anders is het dan de rest van de samenleving? Het is zelfs beter dan de rest van de samenleving want je hebt nog steeds even gemakkelijk toegang tot de kleine man als de grote.

    Deze scheiding in basic & extra is een stap weg van wat sommige Internet “puristen” voor ogen hebben, jammer voor ze. Het “pure” Internet is niet haalbaar, overheden, telcos en media bedrijven willen het filteren en komen er mee weg, want redelijke eisen doorbreken het pure model, daarna staat er niks meer in de weg voor deze partijen om door te galopperen naar onredelijke posities. De pragmatische aanpak is om een plek te maken waar het goede van het Internet behouden blijft maar dat ook zaken die in de fysieke wereld verboden zijn gestopt kunnen worden, maar niet meer zaken. En een plek waar een ISP een eerlijke winst kan maken en in leven kan blijven.

    Net neutrality wil niet, de huidige situatie wil ook niet. Waarom wordt dan om deze zaken gevochten? Misschien zien mensen wel voordeel voor zichzelf in deze plaatsen, maar voor de rest van ons zijn er betere plaatsten…

  7. Diederick van Velzen 1 July, 2007 11:13:22

    @Paul Sijben; Ik denk dat we de huidige situatie moeten koesteren zolang het er nog is. Het werkt al een aantal jaren zeer goed. Businessmodellen met micro- en macro-economische introspecties zullen altijd aantonen dat internet nog meer geld zou kunnen opleveren als we we per bit gaan betalen met daarbij 19% BTW. Maar er is nu eenmaal een richtlijn onstaan onder de consumenten die gewend zijn niet meer dan 400 euro per jaar te betalen. Om internet op te splitsen in allerlei dedicated networks lijkt me economisch onaantrekkelijk voor ISP’s(veel diversiteit in technologie/kosten) en voor consumenten zelf: nog meer technische diversiteit op het gebied van services, protocollen en beveiliging. De “push for change” van Internet emaneert dan ook hoofdzakelijk vanuit het bedrijfsleven met hun businessmodellen en daarbij geprojecteerde profit-forcasts. Ik geloof dat veel consumenten tevreden zijn met de huidige blog, P2P, mail en (video)chat faciliteiten. Doch tevredenheid is macro, meso en micro-economisch onaantrekkelijk gezien dat een consolidatie van winststijging vertegenwoordigt. Als men uitgaat van het humanmodel i.p.v. businessmodel en prioriteit verleent aan mens boven ‘de economie’(want wie is dat in godsnaam) is het huidige Internet zeer functioneel en geschikt voor de komende jaren. De vraag is dus niet wat het bedrijfsleven wil of overheid. De vraag is of de consument zit te wachten op een overpriced unfree Internet.

  8. Paul Sijben 1 July, 2007 11:50:32

    @Diederick van Velzen; ik geloof dat je het belangrijke punt hebt gemist; de huidige situatie kan niet blijven bestaan want bestaande ISPs gaan falliet (of worden net daarvoor overgenomen door KPN)! En dat is niet iets toevalligs, dat is ingebouwd in het ontwerp van Internet (dus niet TCP/IP maar wat Internet onderscheid van een willekeurige IP deployment).

    Volgens mij wil vrijwel niemand de kant op die AT&T wil. Dus er moet een alternatief komen. Dat alternatief is niet betalen per bit voor alles wat je doet on-line. Dat alternatief is ook niet ILSE blokkeren want Google betaalt meer.

    Dat alternatief gaat wel op zoek naar een plek waar de belangen van gebruikers, overheden, ISPs en dienstenaanbieders allen een gezamelijk belang hebben om het te laten werken. En ik denk dat ik die sweet-spot beschreven heb. maar ik hoor graag andere ideeen.

    Je ogen sluiten voor de huidige problemen is een goede manier om naar de horror van AT&T af te glijden….

  9. Diederick van Velzen 2 July, 2007 15:06:39

    @Paul Sijben; Op internet is veel mogelijk; denk bijvoobeeld aan virtual MAN(Metropolian Network). Of een landelijk virtueel netwerk over IP. Het mooie daarbij is dat ontzettend veel ge-cached kan worden als het goed opgezet wordt. Niet alleen PeerCaching maar ook HTTP-caching.

  10. Diederick van Velzen 2 July, 2007 15:30:19

    Verder sluit een ge-cached netwerk beter aan op snelheden van glasvezeltechnologie(in de huiskamer) Aangezien het weinig zin heeft om glasvezel aan te sluiten op het huidige Internet.

  11. Paul Sijben 4 July, 2007 07:24:08

    @Diederick van Velzen; ik moet wat missen in je argument, wat helpt cachen als het grootste deel van de communicatie p2p filesharing is???

  12. Jeroenh 7 July, 2007 19:50:19

    @ Paul Sijben, wie zegt dat P2P niet gecached kan/mag worden? Als je het verkeer op layer-7 niveau kunt filteren of limiteren dan kun je het op dat niveau ook cachen. Usenet doet bovendien iets soortgelijks.

    Trouwens, volgens mij vergeten jullie (IPv6) multicast in deze discussie.

  13. Debat over netneutraliteit…

    Netkwesties schrijft over netneutraliteit, het doorgeven van Internetverkeer zonder aanziens des afzenders:

    De kwestie gaat om open internet, gelijkwaardige toegang tot alle online bronnen en uiteindelijk om gelijke vrijheid van meningsuiting voor ie…